ساز کرب که به آن کارب، سَنج، جغجغه و سنگ نیز میگویند، یک ساز ضربهای و ریتمی است. این ساز بیشتر در آیینهای سوگواری و مراسم عزاداری استفاده میشود. در این نوشته از وبلاگ آنبین، میخواهیم به طور کامل با این ساز و ویژگیهای آن آشنا شویم.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در استفاده از ساز دیجیریدو در علم پزشکی پیدا کنید.
ساختار ساز کرب
ساز کرب در دسته سازهای خودصدا قرار میگیرد؛ به این معنی که صدا از طریق لرزش و برخورد بدنهٔ خود ساز تولید میشود. این ساز از دو تکه چوب سفت و محکم ساخته شده که معمولاً از چوب درختان گردو و زردآلو تهیه میشوند. این دو قطعه چوبی، شکلی شبیه به کاسه یا گلدان توپر دارند و یک طرف آنها صاف و طرف دیگرشان برآمده و محدب است. روی قسمت برآمدهٔ ساز معمولاً یک نوار چرمی یا پارچهای قرار داده شده تا نوازنده بتواند ساز را راحتتر در دست نگه دارد. نوازنده پس از گرفتن این دو تکه چوب در دستهایش، آنها را هماهنگ با ضربآهنگ به هم میکوبد و صدا ایجاد میکند.
برای گسترش دانش خود، مقاله گلپا ،پیشرو معرفی آواز و موسیقی ایرانی در سطح جهان را مطالعه کنید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معرفی ساز دودوک ، ساز سخت ارمنی.
تاریخچه
ساز کرب در مناطق مختلفی از ایران مانند لاهیجان، آران، ابیانه، شهرضا، سبزوار و استهبان نواخته میشود. در قدیم این ساز را با سنگ درست میکردند، اما سنگ هنگام نواختن میشکست و به نوازنده و دیگران آسیب میرساند. به همین دلیل، کمکم چوب جای سنگ را گرفت. نام این ساز از درختی در مازندران به نام “کرب” گرفته شده که در گذشته چوب آن برای ساختن ساز به کار میرفت. با گذشت سالها، این درخت کمیاب شد و امروزه ساز کرب را بیشتر از چوب درختان گردو و زردآلو میسازند؛ اما نام “کرب” همچنان روی این ساز باقی مانده است.
کاربرد
ساز کرب معمولاً به شکل گروهی اجرا میشود و ساز دیگری با آن همراه نیست. تنها یک نفر نقش خواننده را بر عهده دارد و نوازندگان نیز بیتها را همزمان با او تکرار میکنند. این ساز بهویژه در روزهای سوگواری و به خصوص در ماه محرم استفاده میشود. حتی آیین ویژهای به نام کربزنی در دهه اول محرم در استانهای شمالی ایران برپا میشود. این مراسم در شهرستان بابل، در ناحیه بندپی و در روستاهایی مانند کوهپایه سرا، قلعه، ابوالحسن کلا و اطاقسرا رواج دارد.
در صورت علاقهمندی، مطلب معرفی سازسنج را از دست ندهید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، ساز عجیب حلزونی را از دست ندهید.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره معرفی ساز تام تام بیابید.
دیدگاهتان را بنویسید