مد (mode) از پایهایترین و پرکاربردترین مفاهیم در دانش موسیقی است که درک آن برای بسیاری از هنرجویان چالشبرانگیز است. اگر دوست دارید بدانید مد در موسیقی به چه معناست و چه فرقی با گام دارد، در این نوشته از وبلاگ آنبین همراه ما باشید.
برای مطالعه بیشتر، به تفاوت های ویلون با ویلونسل سری سر بزنید.
برای مطالعه بیشتر، به مفهوم آواز ابوعطا در موسیقی سری سر بزنید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه ترانه مادر من در فیلم خواهران غریب از که بود؟.
برای مطالعه بیشتر، به آشنایی با ساز فلوت آلتو سری سر بزنید.
مفهوم مد در موسیقی
مد، یک نوع گام است که با الگوهای مشخصی از نتها شناخته میشود. اگر گام را مانند یک بستر صوتی و ملودی را مسیری در این بستر در نظر بگیریم، مد همان چیزی است که این دو را به هم پیوند میدهد. در واقع، مد در موسیقی مجموعهای از نتها و فاصلههای بین آنهاست که چارچوب اصلی ملودی و هارمونی یک قطعه را مشخص میکند. برای درک بهتر این مفهوم، به این مثال ساده توجه کنید: گام در موسیقی مانند یک جعبه رنگ است. وقتی نحوه چیدمان و ترکیب این رنگها را تغییر میدهیم، حس تازهای به نقاشی میبخشیم. نقش مد در موسیقی نیز دقیقاً مشابه همین است. هر مد با چینش خاص خود از نتها در گام، میتواند احساسی مانند غم، شادی یا رمزآلودگی در موسیقی ایجاد کند. این مدها هستند که به هر آهنگ حس ویژه و منحصربهفردش را میبخشند.
توصیه میکنیم این مطلب چگونه از تکرار آهنگ در ذهنمان جلوگیری کنیم؟ را حتماً بخوانید.
تفاوت گام و مد
در موسیقی، گام و مد هر دو به مجموعهای از نتها گفته میشوند که پشت سر هم و با ترتیب مشخصی قرار گرفتهاند. به همین دلیل گاهی تشخیص تفاوت آنها سخت میشود. اما باید بدانید که این دو از نظر ساختار، تعداد، حس و کاربرد با هم فرق دارند. در ادامه به چند تفاوت اصلی اشاره میکنیم:
مقاله نت c در موسیقی چیست؟ حاوی اطلاعات جامعی است.
– گام، یک سری نت با ترتیب و فاصلههای ثابت است. مد همان نتهای گام است، اما شروع آن از نت دیگری صورت میگیرد.
– گام معمولاً دو نوع اصلی دارد: ماژور و مینور. در حالی که مدها تنوع بیشتری دارند؛ مانند مدهای یونانی و شرقی.
– گام معمولاً دو حس اصلی را القا میکند: شادی با گام ماژور و غم با گام مینور. اما مدها میتوانند احساسات متنوعتری مانند رمزآلودگی، تلفیق شادی و غم، یا فضایی جادویی ایجاد کنند.
انواع مد
موسیقی را میتوان بر اساس مدها به دو گروه اصلی بخشبندی کرد: مدهای کلیسایی یا یونانی، و مدهای شرقی یا مقامی.
مدهای کلیسایی ریشه در موسیقی غرب دارند و در سدههای میانه توسط صاحبنظران آن زمان معرفی شدند. این گروه شامل حالتهای مختلفی مانند مد یونیک، دورین، فریژین، لیدین، میکسولیدین، آئولین و لوکرین است.
در مقابل، مدهای شرقی همان چیزی هستند که در موسیقی خاورمیانه با نام مقام شناخته میشوند و عمدتاً به سه فرهنگ ایرانی، عربی و ترکی وابستهاند. از نمونههای این مدها میتوان به ماهور، شور، نوا، همایون و بیات ترک اشاره کرد.
دیدگاهتان را بنویسید