تاریخچه موسیقی اپرا در ایران!

اپرا یک نوع هنر نمایشی غربی است که در آن موسیقی و داستان با هم ترکیب می‌شوند. در این نوشته از وبلاگ آنبین، می‌خواهیم ببینیم موسیقی اپرا چطور و چه زمانی در ایران پدید آمد و رشد کرد.

تاریخچه اپرا در ایران

نخستین نشانه‌های پیدایش اپرا در ایران به دوران پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار بازمی‌گردد. او در سفرهای خود به کشورهای اروپایی، با هنر اپرا آشنا شد و به آن علاقه پیدا کرد. این علاقه باعث شد تصمیم بگیرد با الهام از سالن‌های اپرا در اتریش و آلمان، یک اپراخانه در نزدیکی کاخ گلستان بنا کند. اما این طرح هیچ وقت اجرا نشد؛ زیرا بیشتر مردم و جامعه که سنتی بودند، ساخت چنین مکانی را برخلاف آموزه‌های دینی می‌دانستند. در نهایت، آن فضا را به تکیه تبدیل کردند و مراسم تعزیه و روضه‌خوانی در آن برگزار می‌شد. سال‌ها بعد، رضاخان این تکیه را تعطیل کرد.

دوره دوم رونق اپرا در ایران، به زمان پهلوی دوم مربوط می‌شود. در آن سال‌ها با راه‌اندازی تالار وحدت، مراکز مختلف موسیقی کلاسیک غربی مانند اپراخانه تهران، ارکستر سمفونیک تهران، گروه کر تهران و باله ملی ایران شروع به کار کردند. همچنین هنرستان موسیقی تأسیس شد تا هنرمندان و نوازندگان مورد نیاز این مراکز را آموزش دهد. بسیاری از خوانندگان و موزیسین‌های آن دوره برای یادگیری بهتر موسیقی غربی به کشورهای دیگر سفر کردند. افرادی مانند تاجبخش، فرح عافیت‌پور، روح‌انگیز یشمی، نسرین آذر، شاکه ماکاریان، پری ثمر، افسانه خدابنده‌لو، هیلا قره‌خانیان، سودابه صفاییه، فتوره‌چی، پری زنگنه، منیر وکیلی، و آقایان حسین سرشار، احمد پارسی، آصف‌چی، روبین آقابگیانس، آلک برکنیان، ساکو قوکاسیان، رشید وطن‌دوست، اسفندیار قره‌باغی و دنیل گوژوین از جمله این هنرمندان بودند.

اولین مولفان اپرا

علی‌نقی وزیری چندین اپرا با اندازه‌های کوچک خلق کرد. احمد پژمان نیز اپرایی به نام «جشن دهقان» را بر پایه داستان‌های محلی و سنتی ایران آفرید. حسین دهلوی آهنگساز اپرای مشهور «مانا و مانی» است. همچنین لوریس چکناواریان اپرای شناخته‌شده «رستم و سهراب» را ساخته است.

اولین خوانندگان اپرا در ایران

در میان هنرمندان بزرگ تئاتر و موسیقی ایران، نام چند تن از پیشگامان و استادان این عرصه می‌درخشد. این بزرگان با عشق و تلاش فراوان، هنر نمایش و آواز را در کشورمان زنده نگه داشتند و پرورش دادند.

از جمله این افراد می‌توان به فاخره صبا، اولین باغچه‌بان، منیر وکیلی، سودابه تاج‌بخش و آقای حسین سرشار اشاره کرد. همچنین احمد پارسی نیز از چهره‌های مؤثر در این زمینه به شمار می‌رود. هر یک از این عزیزان با توانایی‌های منحصربه‌فرد خود، گامی بلند در راه پیشرفت فرهنگ و هنر ایران برداشتند.