موسیقی برنامهای یکی از گونههای موسیقی بدون کلام است که میکوشد یک روایت، حس، صحنه یا مفهومی فراتر از خود موسیقی را به شنونده منتقل کند. در این سبک، هدف تنها خلق آهنگ برای گوش دادن نیست، بلکه قصهگویی و خلق تصاویر ذهنی با استفاده از نواها و نغمهها است. اگر دوست دارید بیشتر با این سبک موسیقی آشنا شوید، در ادامه این نوشته در وبلاگ آنبین همراه ما باشید.
آشنایی با موسیقی برنامه ای
موسیقی برنامهای، یک داستان یا یک صحنه را بدون استفاده از کلمات و تنها با کمک سازهای موسیقی تعریف میکند. این نوع موسیقی، با سبکی به نام موسیقی محض فرق دارد که بیشتر انتزاعی است و معمولاً به داستان یا چیز خاصی در دنیای واقعی اشاره نمیکند. همچنین موسیقی برنامهای با قطعات آوازی مانند اپرا نیز تفاوت دارد؛ چرا که در اپرا، داستان با خواندن شعرها بیان میشود، اما در موسیقی برنامهای، این نتها هستند که باید داستان را بدون هیچ کلامی به شنونده نشان دهند.
نمونههای معروف
سمفونی شماره ۶ بتهوون نمونهای از موسیقی روایی است. این اثر، داستان سفر به بیرون شهر و گردش در طبیعت را بیان میکند و صحنههایی مانند رسیدن با حالی شاد، آرامش کنار یک نهر آب، دیدار با روستاییان در حال پایکوبی، توفان همراه با رعد و برق، و سرانجام آواز شکرگزاری کشاورزان پس از پایان طوفان را در بر میگیرد. بتهوون با مهارت تمام، هر یک از این صحنهها را تنها با استفاده از نتهای موسیقی به تصویر کشیده است. برای مثال، او برای نشان دادن صدای رعد، از ضربههای قدرتمند طبل بزرگ استفاده کرده است.
اثر چهار فصل ویوالدی نیز نمونه دیگری از موسیقی برنامهریزیشده است که در آن، هر بخش نشاندهنده یکی از فصلهای سال است. در این نوع موسیقی، معمولاً متونی نیز در اختیار شنوندگان قرار میگیرد تا داستان قطعه را بهتر درک کنند. به عنوان نمونه، هکتور برلیوز برای سمفونی فانتاستیک خود یک راهنمای نوشتاری تهیه کرد و قبل از شروع اجرا، بین حضار پخش نمود. همچنین هر بخش از قطعه چهار فصل ویوالدی، همراه با شعری ایتالیایی است که حال و هوای آن فصل را به زیبایی توصیف میکند.
تاریخچه
اصطلاح موسیقی برنامهای اولین بار در قرن نوزدهم توسط فرانتس لیست، آهنگساز مجارستانی دوره رمانتیک، معرفی شد. او آثار زیادی در این سبک خلق کرد. لیست خودش اشاره کرده که این نوع موسیقی، قرنها قبل از آنکه او نامی برای آن انتخاب کند، وجود داشته و ساخته میشده است. به عنوان نمونه، میتوان از قطعههایی مانند «سقوط برگ» ساخته مارتین پیرسون در قرن شانزدهم و «جنگل» اثر ویلیام برد در قرن هفدهم نام برد که در زمره موسیقیهای برنامهای اولیه قرار میگیرند.
دیدگاهتان را بنویسید