معنی کلمات شعر چشمه و سنگ فارسی پنجم
معنی شعر چشمه و سنگ فارسی پنجم
۱) چشمهای از پای کوه به راه افتاد و در مسیرش ناگهان به تختهسنگی بزرگ برخورد کرد.
معنی: چشمهای از دامنهٔ کوه راه افتاد و در مسیر، ناگهان به تختهسنگی برخورد.
۲) با آرامی با آن سنگ سخت حرف زد و گفت: «لطف کن و راهی برای عبور من باز کن.»
معنی: با آرامش به سنگ محکم گفت: «مهربانی کن و راهی برای گذشتن من باز بگذار.»
۳) سنگِ درشت و بیاحساس با خشم جواب داد و گفت: «برو گمشو از جلوی چشمم!»
معنی: سنگ بزرگ و خشن با تندی واکنش نشان داد و گفت: «دور شو پسر!»
۴) «حتی سیلی که با قدرت میآید هم نتوانسته مرا تکان بدهد؛ تو که هستی که بخاطرت از جابرم تکان بخورم؟»
معنی: حتی سیلاب پرقدرت هم تکانم نداد؛ تو که هستی که بهخاطرِ تو از جا بجنبم؟
۵) اما چشمه ناامید نشد؛ شروع به کندن مسیر خود کرد و دست از تلاش برنداشت.
معنی: چشمه دلسرد نشد؛ شروع به کندن کرد و بر کارش پافشاری نمود.
۶) آنقدر تلاش کرد و کوشید تا توانست راهی از میان آن سنگ سخت باز کند.
معنی: بسیار تلاش و جستوجو کرد تا سرانجام در دلِ آن سنگ سخت، گذرگاهی باز کرد.
۷) تلاش کن و امیدت را از دست نده؛ زیرا ناامیدی جز شکست و نابودی نتیجهای ندارد.
معنی: دستبهکار شو و امیدوار بمان؛ ناامیدی ثمری جز تباهی ندارد.
۸) اگر در کارها پایداری کنی، حتی چیزهای سخت هم برایت آسان میشوند.
معنی: اگر در کارها استوار بمانی، کارهای سخت در نگاهت آسان میشود.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی شعر ستایش فارسی هفتم صفحه ۹ ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه.
هم خانواده شعر چشمه و سنگ فارسی پنجم
راه: مسیر، مسافر، روانهسفر
کوه: کوهستان، دامنهکوه، منطقهکوهستانی
چشمه: سرچشمه، منطقهچشمهها، جویبار
نرم: ملایمت، انعطاف، خوشرفتار
سنگ: سنگی، باوزن، سنگتراش
کَرَم: بخشنده، بزرگواری، مهماننواز
بخت/نیکبخت: خوشبخت، آزمونبخت، بدبخت
سیل: آبخیز، سیلآور
پایدار: استواری، ماندگاری
کند (کندن): جستجو، حفره، کندهکاری
کوشش: پرتلاش، تلاشگر
امید: امیددار، باوری، نویددهنده
یأس/ناامید: ناامید، بیامیدی
مخالف (متضاد) کلمات شعر چشمه و سنگ فارسی پنجم
جدا و پیوسته
ملایمت و خشونت
سخت و آسان
بخشش و بیاعتنایی
خوشبخت و نگونبخت
تیرهدل و روشنضمیر
سرسخت و نرمخو
دور و نزدیک
تکان نخوردم و حرکت کردم
سردی و گرمی
پافشاری و کنار کشیدن
کَندن و وصل کردن
راه گشود و راه بست
ناامیدی و امید
آسان و دشوار
جواب خوانش و فهم صفحه ۱۲۹ درس شانزدهم فارسی پنجم
آرایه های ادبی شعر چشمه و سنگ کلاس پنجم
ردیف و قافیه «چشمه و سنگ» (فارسی پنجم)
در سبک شعری مثنوی، هر بیت قافیه جداگانهای دارد. به این صورت که مصراع اول و دوم هر بیت با هم همقافیه هستند، اما قافیه از یک بیت به بیت دیگر تغییر میکند و ردیف ثابتی در سراسر شعر دیده نمیشود.
قافیههای به کار رفته در این ابیات به شرح زیر است:
* در یک بیت، کلمات «کوهسار» و «دچار» با هم قافیه هستند که قافیهشان «ـار» است.
* در بیت دیگر، «پسخت» و «نیکبخت» با قافیه «ـخت» آمدهاند.
* قافیه بیت بعدی «ـسر» است که در کلمات «سختسر» و «پسر» شنیده میشود.
* همچنین قافیههایی مانند «ـای» در «زورآزمای» و «زِ جای»، و «ـرد» در «سرد» و «کرد» نیز در این شعر وجود دارند.
* دیگر قافیههای استفاده شده شامل «ـود» در «نمود» و «برگشود»، و «ـار» در «امیدوار» و «بهبار» میشوند.
* در پایان، قافیه «ـارها» در کلمات «کارها» و «دشوارها» به کار رفته است.
متضادها و همخانوادهها
کلمات، گاهی مانند اعضای یک خانواده هستند که با هم ارتباط دارند. به این کلمات، “همخانواده” میگوییم. این کلمات از یک ریشه اصلی ساخته شدهاند و معنای آنها به هم نزدیک است. برای مثال، کلمات “کتاب”، “کتابخانه” و “کتابی” همخانواده هستند چون همه آنها از ریشه “کتاب” گرفته شدهاند.
در سوی دیگر، کلماتی هستند که معنای کاملاً برعکس و مخالف یکدیگر دارند. به این کلمات، “متضاد” میگوییم. برای نمونه، “روز” متضاد “شب” است، “گرما” متضاد “سرما” است و “بلند” متضاد “کوتاه” است.
یادگیری متضادها و همخانوادهها به ما کمک میکند دایره لغاتمان گستردهتر شود و در نوشتن و صحبت کردن، تواناتر باشیم.
دیدگاهتان را بنویسید