معنی کلمات درس یازدهم فارسی پنجم ✅ نقش خردمندان + هم خانواده و مخالف

معنی کلمات درس یازدهم فارسی پنجم ✅ نقش خردمندان + هم خانواده و مخالف

در این بخش، درس یازدهم با عنوان «نقش خردمندان» از کتاب فارسی پایهٔ پنجم (صفحه ۸۳) به زبان ساده و قابل درک توضیح داده می‌شود. در این مرور، معنی درس و شعر، فهرست واژه‌های دشوار و تازه، کلمات هم‌خانواده و متضادها و همچنین لغات مهم ارائه می‌شود. متن اصلی درس بدون هیچ تغییری آورده شده و توضیحات آن به گونه‌ای کوتاه و روان نوشته شده تا برای یادگیری سریع، آمادگی در کلاس و همچنین آزمون‌ها مناسب باشد.

معنی کلمات درس یازدهم «نقش خردمندان»

عبارت درسی معنی روان
خانمان‌سوز ویرانگرِ خانه و زندگی؛ نابودکنندهٔ کاشانه
هراس‌انگیز ترس‌آور؛ وحشت‌آفرین
قتلِ عام کشتارِ دسته‌جمعی
آشوب آشفتگی، فتنه و بی‌نظمیِ شدید
هلاکو از نوادگان چنگیزخان که بر بخش‌هایی از ایران حکم راند
درهم فشردن فشار دادن و فشرده‌کردن؛ به‌هم فشردن
دینار سکهٔ طلا؛ به‌طور کلی پولِ ارزشمند
مشاور راهنما؛ فردی که در کارها نظرِ کارشناسی می‌دهد
زیرکانه هوشمندانه؛ از روی تدبیر و تیزهوشی
مهیب بسیار ترسناک و هولناک
فرو افتادن پایین افتادن؛ سقوط کردن
کارساز به‌دردبخور؛ اثرگذار در حلّ مشکل
رصدخانه جایگاهِ مشاهده و بررسیِ اجرام آسمانی
نسخه‌برداری رونویسی؛ تهیهٔ کپی از نوشته یا کتاب
همّت ارادهٔ جدّی برای انجامِ کار
ولایت در این درس: شهر یا سرزمین
نظامیه مدارسِ تأسیس‌شده توسط خواجه نظام‌الملک
پرفروغ درخشان و نورانی
چیرگی برتری و تسلّط
تأسیس کرد بنا نهاد؛ پایه‌گذاری کرد
شبانگاه هنگامِ شب؛ وقتِ تاریکی
دشوار سخت؛ مشکل
می‌گریختند فرار می‌کردند
شمار تعداد
لطف مهربانی و نرمی در رفتار
عظمت بزرگی و شکوه
مغولان قوم‌هایی از شرق آسیا با طایفه‌های گوناگون
سایهٔ وحشت نشانه‌ها و اثراتِ ترس
قلبِ مردم را درهم فشرد کنایه از سخت اندوهگین و ناراحت کردنِ مردم
ایجاد کند به‌وجود آورد؛ بسازد
عجیبی شگفت‌آور؛ غیرمعمول
تَشت ظرفِ بزرگ و پهن
مأمور کرد به انجام کاری گماشت
قلعه ساختمان محکم و بلند برای دفاع
گمان می‌کردند تصوّر داشتند؛ خیال می‌بردند
از میان می‌رفت نابود می‌شد؛ از بین می‌رفت
تدبیر اندیشیدن برای یافتنِ راه‌حل
تحصیل کرده است درس خوانده است؛ آموزش دیده است
تحقیق بررسی و مطالعهٔ علمی
آثار جمعِ اثر؛ نوشته‌ها و نشانه‌ها
به‌کار گیرد استفاده کند؛ به کار ببرد
شمارِ کتاب تعدادِ کتاب‌ها
جذب کِشِش؛ به سوی خود کشاندن
امکانات وسایل و شرایطِ لازم
پیش‌بینی عاقبت‌اندیشی؛ حدسِ آینده بر پایهٔ دلیل

معنی عبارت‌های مهم متن

در همان لحظه، هرج و مرج دیگری به وجود آمد.
بار دیگر، ترس و ناراحتی، دل‌های مردم را تحت فشار قرار داد.
مردم با ترس از خواب بیدار شدند… و فکر کردند که اتفاق ناگواری رخ داده است.

بخوان و بیندیش: «فردوسی فرزند ایران» (واژه‌های پرکاربرد)

واژه معنی
سامِ نریمان / نریمان نام پهلوانان نامدارِ شاهنامه
بَرسانِ شید / شید همچون خورشید / خورشید
دایه پرستارِ کودک
شیردل دلیر و شجاع
مهر بریدن دل کندن؛ ترکِ دوستی و محبّت

کلمات هم‌خانواده (گلچینِ ضروری)

واژه هم‌خانواده‌ها
قتل قاتل، مقتول
جامعه جمع، جوامع
حکومت حاکم
عجیب عَجَب، عجایب
حادثه حوادث
مدارس مدرسه، درس
تحصیل حاصل، محصول
لطف لطیف
عظمت عظیم، معظم

کلمات متضاد (مخالف)

واژه متضاد
سایه آفتاب
پاک آلوده
برخاست نشست
اندوه شادی
دشمن دوست
نیازمند بی‌نیاز
خواب بیدار
معروف گمنام
پرفروغ کم‌فروغ

واژگان مهم املایی

هراس‌انگیز برخاستند حادثه رصدخانه عظمت مهیب قلعه تَشت خواجه نصیرالدین طوسی خواجه نظام‌الملک مَغول جذب شرایط دویست سال تحقیق مَراغه


{
“@context”:”https://schema.org”,
“@type”:”FAQPage”,
“inLanguage”:”fa”,
“mainEntity”:[
{“@type”:”Question”,”name”:”خانمانu200cسوز یعنی چه؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”ویرانگرِ خانه و زندگی؛ نابودکنندهٔ کاشانه.”}},
{“@type”:”Question”,”name”:”رصدخانه چیست؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”محل مشاهده و بررسی اجرام آسمانی.”}},
{“@type”:”Question”,”name”:”نظامیه به چه معناست؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”مدارسی که به دست خواجه نظامu200cالملک تأسیس شد.”}},
{“@type”:”Question”,”name”:”مخالف «پرفروغ» چیست؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”کمu200cفروغ.”}},
{“@type”:”Question”,”name”:”همu200cخانوادهu200cهای «تحصیل» کدامu200cاند؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”حاصل، محصول.”}}
]
}

خلاصه درس یازدهم فارسی پنجم

چهل سال بعد از حمله ویرانگر مغول، ترس و ناامنی با هجوم جدید هلاکوخان بار دیگر همه جا را فراگرفت. در این شرایط، خواجه نصیرالدین طوسی فهمید که جامعه برای نجات به سه چیز نیاز دارد: شمشیر برای دفاع، قلم برای دانش و دینار برای اقتصاد. از آنجا که قدرت نظامی و ثروت در دست دشمن بود، تنها راه چاره، قدرتمند کردن قلم و دانش بود. به همین خاطر، او به دربار هلاکو راه پیدا کرد.

توصیه می‌کنیم این مطلب معنی شعر ستایش فارسی هفتم صفحه ۹ ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه را حتماً بخوانید.

او با یک نمایش هوشمندانه — مانند انداختن یک تشت از بلندای قلعه — ثابت کرد که اگر انسان از قبل بداند چه اتفاقی خواهد افتاد، ترسش کمتر می‌شود و می‌تواند برای رویدادهای آینده برنامه‌ریزی کند. پس از آن، از امکانات حکومت برای ساختن رصدخانه مراغه، جمع‌آوری دانشمندان، ایجاد یک کتابخانه بزرگ و حفظ کتاب‌ها و دستاوردهای علمی استفاده کرد. این متن همچنین به نقش مهم خواجه نظام‌الملک در پایه‌گذاری مدارس نظامیه و حمایت از علم و دانش در گذشته اشاره دارد.

پیام و نتیجه

دانش و برنامه‌ریزی می‌تواند بر زور و قدرت خام پیروز شود؛ نوشتن و آگاهی از جنگافزار مؤثرتر است.
آگاهی و پیش‌بینی، ترس و آشفتگی را به آرامش و رفتار عاقلانه تبدیل می‌کند.
سرمایه‌گذاری روی پایه‌های علمی در دوران سختی، فرهنگ و هویت یک جامعه را زنده نگه می‌دارد.
روش خردمندانه‌ای که از مدارس نظامیه تا رصدخانه مراغه ادامه یافته، نمونه‌ای پایدار برای مدیریت جامعه است.

✅

فارسی پایه پنجم
بخش بعدی: پاسخ صحیح و غلط و درک متن درس یازدهم فارسی پنجم

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *