سنج سازی است که برای بسیاری از مردم، صدای آن یادآور مراسم مذهبی و نواهای روحنواز آیینی است. اگر اطلاعات زیادی درباره موسیقی ندارید، احتمالاً این صدا را در فضای معنوی محرم شنیدهاید. در این نوشته از وبلاگ آنبین، میخواهیم شما را بیشتر با ساز سنج آشنا کنیم.
اگر سوالاتی دارید، مقاله ماجرای آهنگ یکشنبه غم انگیز چیست؟ به شما کمک خواهد کرد.
برای گسترش دانش خود، به مقاله محبوب ترین سازهای سنتی ایرانی کدامند ؟ سر بزنید.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در آیا پهلوان آواز ایران را می شناسید؟ پیدا کنید.
معرفی سازسنج
سنج یک ساز ضربهای است که از دو صفحه گرد برنجی ساخته شده و با برخورد دادن آنها به هم صدا تولید میشود. به نظر میرسد این ساز در دوران قدیم نیز همین کاربرد را داشته است.
در جنوب ایران، سنجها را از فلز بسیار محکمی به نام «هفتجوش» میسازند. مراسم سوگواری در استان بوشهر، که هر سال به یادبود شهادت امام حسین(ع) برگزار میشود، همواره با نوای سنج و ساز دیگری به نام «دمام» همراه است.
اگر سوالاتی دارید، مقاله ۱۰ ساز محبوب غربی را بشناسید! به شما کمک خواهد کرد.
در گذشته، مردم نواحی خلیج فارس باور داشتند که چون سنج از فلز ساخته شده و «اجنه» از فلز میترسند، نواختن آن در کنار نوازندگان دمام، آنها را از حضور ارواح و شیاطین حفظ میکند و به نوازنده اجازه میدهد با قلبی پاک به اجرای موسیقی بپردازد.
در جنوب ایران، معمولاً در مراسم سنج و دمام، هفت عدد سنج به کار میرود. سه سنج که صدای زیباتری دارند در جلوی گروه و چهار سنج دیگر در پشت سر نواخته میشوند.
برای گسترش دانش خود، مقاله چرا هنگ درام گران است؟ را مطالعه کنید.
همانطور که اشاره شد، سنج یک صفحه مدور فلزی و برنجی است که قطر آن بین ۲۰ تا ۶۰ سانتیمتر متغیر است. معمولاً در مرکز قسمت بیرونی سنج، یک دسته یا حلقه برای نگهداشتن آن تعبیه شده است.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب آشنایی با استاد کیوان ساکت را بخوانید.
صدای سنجها بسته به خاصیت آنها تفاوت میکند. این خاصیتها عبارتند از:
قطر سنج
ضخامت سنج
شکل سنج
نوع فلز و آلیاژی که برای ساخت سنج استفاده میشود.
صفحههای سنج معمولاً روی یک پایه نصب میشوند. این پایه از یک میله فلزی تشکیل شده که داخل یک لوله عمودی حرکت میکند و به یک پدال متصل است. پدال روی زمین قرار میگیرد. نوازنده با پای خود پدال را فشار میدهد و در نتیجه، صفحه بالایی به سمت پایین حرکت کرده و با صفحه زیرین برخورد میکند.
ساختار سنج
به طور کلی سنجها را میتوان از نظر نوع ساخت به دو گروه اصلی تقسیم کرد: سنجهای کاست و سنجهای شیت. سنجهای شیت با پرس کردن ورقهای فلزی ساخته میشوند. این نوع سنج معمولاً قیمت کمتری دارد، اما در مقایسه با سنجهای کاست، عمر کوتاهتری هم دارد و بیشتر مناسب نوآموزان است.
سنجهای کاست با ریختن فلز گداخته در قالب تولید میشوند. این سنجها کیفیت صدای بهتری دارند و بادوامتر هستند. البته قیمت آنها نیز معمولاً بالاتر است.
در خانواده سازهای کوبهای، سنج در دستهی ایدیوفونها (سازهای خودصدا) با زیروبم نامشخص قرار میگیرد و صدای آن از برخورد دو قسمت ساز با یکدیگر ایجاد میشود.
دیدگاهتان را بنویسید