بسیاری از نیاکان ما به یاری هنر و استعدادشان در یادها جاودانه شدهاند. در این قسمت از وبلاگ آنبین، شما را با پهلوان آواز ایران آشنا میکنیم.
بیوگرافی استاد ایرج، پهلوان آواز
حسین خواجه امیری در یازدهم دیماه سال ۱۳۱۱ در روستای خالدآباد نطنز چشم به جهان گشود. خانوادهاش اهل هنر بودند. او با نام هنری «ایرج» شناخته میشود و به پهلوان آواز ایران شهرت دارد. بسیاری از علاقهمندان موسیقی، او را با همین لقب میشناسند.
استاد محمدرضا شجریان درباره ایرج گفته است: صدای ایرج در تاریخ آواز ایران یک معیار و استاندارد است. هرگاه بخواهند کیفیت عالی یک صدا را توصیف کنند، میگویند مانند صدای ایرج است.
او پدر چند فرزند هنرمند است: همایون، هومن و هاله حاصل ازدواج اول او هستند. از ازدواج دوم نیز صاحب فرزندانی به نامهای توران صولت تاش، احسان خواجهامیری (خواننده و آهنگساز) و الیکا خواجه امیری (نوازنده) میباشد.
پدربزرگ ایرج در دوره ناصرالدین شاه از خوانندگان مشهور بود. پدرش نیز صدای خوش و رسایی داشت و با ردیفهای موسیقی آشنایی کامل داشت. او مدتها پسرش را تحت آموزش خود قرار داد. ایرج در همان سالهای نوجوانی در مراسم تعزیه شرکت میکرد و از تعزیهخوانانی که به ردیف و دستگاههای موسیقی مسلط بودند، آواز فرا گرفت.
تحصیل در مکتب ابوالحسن صبا
او پس از اتمام تحصیلات ابتدایی به تهران آمد. در سال ۱۳۲۶ به محضر استاد ابوالحسن صبا راه پیدا کرد و به مدت دو سال، نزد ایشان به یادگیری و تکمیل هنر خود پرداخت. استاد صبا، او را به رادیو ایران معرفی کرد و او در آنجا با ارکستر ابراهیم خان منصوری همکاری نمود.
این هنرمند بعد از مدتی وارد دانشکده افسری شد. در شبهای جمعه که مرخصی داشت، از ساعت هفت و نیم تا هشت در برنامه ارتش حضور مییافت و با ارکستر محمد بهارلو به اجرای ترانه میپرداخت. در آن دوران، به دلیل مقررات ارتش، نام مستعار «ایرج» را برای خود انتخاب کرد که در واقع نام برادرش بود.
ایرج در سال ۱۳۳۶ با دعوت داوود پیرنیا به برنامه گلها پیوست. نخستین همکاری او در این برنامه، اجرای «برگ سبز ۴۳» در دستگاه شور- ابوعطا بود که با همراهی علی تجویدی، فرهنگ شریف و امیر ناصر افتتاح شد. از آن زمان به بعد، همکاری او با برنامه گلها ادامه پیدا کرد.
او علاوه بر برنامههای رادیویی، برای فیلمهای فارسی نیز آواز خواند و بسیاری از بازیگران، به لبخوانی ترانههای او میپرداختند. نخستین فیلمی که ایرج در آن ترانه اجرا کرد، فیلم «روزنه امید» به کارگردانی سردار ساکر هندی بود که ترانههای آن ساخته جواد لشکری است.
ایرج در گروههای موسیقی مختلفی مانند ارکستر رادیو ارتش، ارکستر دانشجویان، ارکستر محمد بهارلو، ارکستر ابراهیم خان منصوری و ارکستر عبدالله جهانپناه به اجرا پرداخت. او برای ۱۰۵ فیلم فارسی آواز خوانده و پس از انقلاب، به ویژه در دهههای هفتاد و هشتاد، بیش از ده آلبوم منتشر کرده است.
همچنین، یک فیلم مستند از زندگی و آثار هنری او با عنوان «پهلوان آواز» در قالب دیویدی، در اواخر سال ۹۱ در دسترس علاقهمندان قرار گرفت.
دیدگاهتان را بنویسید