شاید شما هم آهنگ دلنشین «چوپان تنها» را شنیده باشید و از نوای زیبای آن خوشتان آمده باشد. این صدای گوشنواز از ساز پن فلوت تولید میشود. پن فلوت که با نامهایی مانند زامپونیا یا سازدهنی سرخپوستان نیز شناخته میشود، نوعی فلوت و از سازهای سنتی مردمان اینکا در آمریکای جنوبی است. در ادامه این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر با این ساز آشنا خواهید شد.
پن فلوت سازدهنی سرخپوستا
این ساز از چهار تا هجده نی با اندازههای مختلف ساخته میشود. این نیها که از بزرگ به کوچک کنار هم چیده شدهاند، از یک طرف بسته هستند.
برای نواختن ملودی با پن فلوت، کافی است به صورت افقی در سرِ باز نیها بدمید تا هوا با لبه تیز داخلی آنها برخورد کند. هر نی یک نت اصلی مشخص دارد و با تغییر فشار لبها و شدت نفس، نتهای هارمونیک و زیبا ایجاد میشود. نوازندگان ساز زامپونیا در جهان بسیار اندک هستند.
در آمریکای جنوبی، برای ساخت این ساز و تنظیم دقیق صدای نیها، معمولاً از دانههای خشک ذرت یا سنگریزههای کوچک استفاده میکنند و آنها را در انتهای هر نی قرار میدهند.
سازندگان پن فلوت امروزی که آن را به شکل منحنیهای رومانیایی میسازند، معمولاً از موم زنبور عسل برای کوک کردن ساز استفاده میکنند و این کار را با ابزارهای مخصوصی انجام میدهند. همچنین برای کوک کردن، از چوبپنبه و دریچههای لاستیکی هم بهره میبرند که کار با آنها سریعتر و آسانتر است.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب آشنایی با سبک آلترنتیو راک را بخوانید.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در رهبر ارکستر، پدر بیان موسیقی پیدا کنید.
نواختن پن فلوت به این صورت است که نوازنده در لبه تیز و بازِ هر نی، به صورت افقی میدمد. این دمش، رشتهای منظم از ضربههای هوایی ایجاد میکند که درون لوله به امواج صوتی تبدیل میشوند. هر نی یا لوله برای یک نت خاص کوک شده که به آن نت پایه میگویند.
اگر نوازنده با شدت بیشتر و با فشردن لبها به ساز بدمد (کاری که به آن اوربلو یا دمش قوی میگویند)، نتهای زیرتر از نت پایه یا همان هارمونیکها پدید میآیند.
دسته بندی ظاهری پن فلوت
برای یادگیری پیشرفته، به نخستین زنی که رهبر ارکستر ایران شد که بود مراجعه کنید.
پنفلوتهای دو ردیفه: در این نوع، چیدمان نتها دقیقاً مانند پیانو است و نواختن آن آسانتر میباشد. این ساز بیشتر در کشورهای آمریکای جنوبی رواج دارد.
پنفلوتهای تکردیفه: این مدل معمولاً با گام سل ماژور کوک میشود و برای اجرای بعضی نتها، لازم است زاویه دمیدن هوا را تغییر دهید.
پنفلوت منحنی: جالبترین نوآوری که رومانیاییها در ساخت پنفلوت به وجود آوردند، خمیده کردن بدنه ساز بود. این تغییر نه تنها ظاهر ساز را زیباتر کرد، بلکه نواختن و حرکت دست و لب روی ساز را نیز بسیار راحتتر نمود.
دیدگاهتان را بنویسید