واریاسیونها که به فارسی میتوان آنها را “تنوعها” نامید، در واقع به معنای آرایش و تزیین یک ملودی اصلی هستند. در سادهترین حالت، ابتدا یک تم یا نغمهٔ اصلی معرفی میشود و سپس در بخشهای بعدی، با افزودن تزئینات، تغییر در ریتم یا بافت، به شکلهای گوناگونی ارائه میگردد. در این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر با فرم واریاسیون در موسیقی آشنا خواهید شد.
برای گسترش دانش خود، به مقاله نحوه تشخیص سازدهنی مناسب برای خرید سر بزنید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله نکات جالب درمورد کالیمبا سر بزنید.
واریاسیون در موسیقی
واریاسیون یک روش اصلی در ساختن قطعات موسیقی است. در این روش، یک ایده یا تم موسیقایی به عنوان پایه انتخاب میشود و سپس قطعات مختلفی بر اساس آن ساخته میشوند. هر قطعه جدید، بیان و حالت متفاوتی از آن تم اولیه را ارائه میدهد.
هر رشته از نتها با ریتمی مشخص میتواند به عنوان ایده اصلی (موتیف) استفاده شود، به شرطی که ویژگیهای خیلی پیچیده و گوناگونی نداشته باشد. این ایده اصلی با تکرار در قطعه حضور پیدا میکند. این تکرار میتواند دقیقاً شبیه به خودش باشد، یا با تغییراتی همراه شود و یا گسترش یابد.
در تکرارهای دقیق، همه ویژگیهای طرح اولیه و روابط بین نتها حفظ میشود. همچنین، اگر این ایده به شکل وارونه، از انتها به ابتدا، کوچکشده یا بزرگشده تکرار شود، اما همچنان مشخصههای اصلی و ارتباط بین نتها را کاملاً حفظ کند، باز هم یک تکرار دقیق به حساب میآید.
برای گسترش دانش خود، مقاله نحوه نگهداری از ساز کالیمبا را مطالعه کنید.
تکرارهای تغییر یافته معمولاً در طول فرآیند واریاسیون ظاهر میشوند. این نوع تکرارها تنوع ایجاد میکنند و میتوانند ایدههای موسیقایی تازهای بسازند که بعداً در قطعه مورد استفاده قرار گیرند. برخی از این تغییرات فقط بخشهای کوتاهی را عوض میکنند و به آنها واریانت میگویند. این واریانتها تأثیر چندانی در روند کلی قطعه ندارند یا تأثیر آنها بسیار کم است.
موتسارت استاد این فرم
موتسارت در استفاده از این قالب مهارت ویژهای داشت و از آن در آثار مختلفی مانند کنسرتوها، دیورتیمنتوها، سرنادها و گاه در کوارتتهای زهی و سوناتهای پیانو بهره برد. بتهوون نیز در ساختن واریاسیون تبحر داشت و حتی بر روی تمهایی از موتسارت نیز واریاسیونهایی خلق کرد. آهنگسازان پس از آنان نیز این روش را ادامه دادند و بر روی ملودیهای گوناگون، از آهنگهای محلی تا آریاهای اپرایی، واریاسیون ساختند.
واریاسیون نمونهای جالب از موسیقی است که میتوان با آن فهمید یک شنونده معمولاً چه نوع تکرارهایی را دوست دارد و از چه تکرارهایی خوشش نمیآید.
این تصور درست نیست که هر شنوندهای در اولین برخورد با یک قطعه موسیقی به فرم واریاسیون، بتواند آن را به طور کامل بفهمد و همه تغییرات را از هم تشخیص دهد. با این حال، آشنایی با ساختار کلی یک قطعه واریاسیون برای هر شنوندهای لازم است، خواه بتواند تغییرات را از هم جدا کند یا نتواند. با کمی اطلاعات اولیه، تشخیص طرح کلی یک قطعه واریاسیون، چه از آهنگسازان گذشته و چه امروزی، کار دشواری نیست.
به طور معمول، در واریاسیون به سبک کلاسیک، تغییرات از طریق تزئین و دگرگونی تم اصلی، تغییر سرعت اجرا، تغییرات هارمونی و نیز بزرگ یا کوچک کردن تم ایجاد میشود. اما بخشهای همراهیکننده اغلب متفاوت هستند و ارتباط چندانی با تم اصلی ندارند.
واریاسیون معمولاً به تکنیکی در موسیقی گفته میشود که در آن یک قطعه با آرایشی تازه و به شکلهای مختلف ارائه میشود، به گونهای که با شکل اولیه آن تفاوت داشته باشد.
دیدگاهتان را بنویسید