پیشدرآمد، یک قطعه ریتمیک در موسیقی ایرانی است. این قطعه یکی از اصلیترین قالبها برای ساختن و اجرای موسیقی کلاسیک ایران به شمار میرود. پیشدرآمد، یک اثر ضربی و موزون است که بدون کلام و تنها با ساز اجرا میشود. به طور سنتی، این قطعه آغازگر یک اجرای کامل موسیقی کلاسیک ایرانی است و فضای کلی دستگاه یا آوازی که قرار است اجرا شود را معرفی میکند. میتوان گفت پیشدرآمد نقش مقدمه و معرفینامه را برای یک اجرای رسمی موسیقی ایرانی یا حتی ارکسترهای سمفونیک دارد. در ادامه این نوشته، با ویژگیهای پیشدرآمد در موسیقی سنتی بیشتر آشنا خواهید شد.
ویژگی های پیش درآمد در موسیقی سنتی چیست؟
پیشدرآمد، قطعهای موسیقایی است که از گذشته توسط استادان و آگاهان موسیقی برای نواخته شدن در آغاز یک اجرا ساخته شده است. همانطور که از نامش برمیآید، این قطعه پیش از بخش اصلی (درآمد) اجرا میشود.
نکته مهم دیگر درباره پیشدرآمد این است که برخلاف بسیاری از قالبهای معمول موسیقی ایرانی که در آنها موسیقی بیشتر همراهیکننده آواز یا حرکات است، پیشدرآمد به طور ویژه بر هنر نوازندگان تمرکز دارد.
پیشدرآمد گاهی با قالبهای موسیقی غربی مانند روندو و اورتور، و نیز با پیشپرده در نمایشهای تئاتر مقایسه شده است. پیشدرآمدها معمولاً سرعت آهستهای دارند و وزن آنها از الگوهای تکرارشونده تشکیل میشود.
ضربآهنگهای رایج در پیشدرآمد
در پیشدرآمد معمولاً از وزنهای ششچهار و ششهشت آهسته استفاده میشود. البته رکنالدین مختاری هم پیشدرآمدهایی با ضربآهنگ تندتر و در وزن دوضربی ساخته که به مرور زمان میان موزیسینها رواج پیدا کرد. اگرچه محوریت اصلی پیشدرآمد بر روی مد دستگاه اصلی است که قرار است اجرا شود، اما حرکت به سمت دستگاهها و آوازهای دیگر نیز در آن مرسوم است.
اجرای پیشدرآمد همیشه تنها قبل از درآمدِ اصلی انجام نمیشود؛ گاهی پیش از اجرای گوشههای دیگر نیز یک پیشدرآمد ویژه برای آن گوشه نواخته میگردد. علاوه بر آثار فراوان درویشخان و رکنالدین مختاری در این قالب، از کارهای مشهور دیگر میتوان به پیشدرآمد اصفهان ساخته مرتضی نیداوود و پیشدرآمد اصفهان اثر رضا محجوبی اشاره کرد. این دو قطعه به ترتیب الهامبخش موسیقی تیتراژ سریالهای هزاردستان و کیف انگلیسی بودهاند.
دیدگاهتان را بنویسید