یکی از ابزارهای مهم برای نواختن ویولن، کلیفون است. این ماده نقش بسیار زیادی در کیفیت صدا و نحوه نوازندگی دارد. به همین دلیل، انواع مختلفی از کلیفون با کیفیتهای گوناگون در بازار وجود دارد. در ادامه این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر با کلیفون و انواع آن آشنا خواهید شد.
کلیفون
کلیفون یک وسیله کمکی برای برخی سازهاست. آرشه یا کمان که معمولاً از موی اسب درست میشود، برای اینکه به خوبی به سیمها بچسبد و صدا تولید کند، نیاز دارد که به یک ماده چسبنده آغشته شود. در گذشته از صمغ درخت حسنلبه برای این کار استفاده میکردند.
بعد از اینکه ایرانیان با موسیقی غربی و سازهایی مانند ویولن آشنا شدند، کُلیفون (colophon) که برای آرشه ویولن کاربرد داشت، جای صمغ درخت حسنلبه را گرفت.
طرز تهیه کلیفون:
این ماده صمغی ابتدا به صورت مایع گرم میشود تا بخشی از ترکیبات آن به صورت بخار خارج گردد. سپس آن را در قالبهای ویژه میریزند و منتظر میمانند تا سرد شده و به صورت جامد درآید.
کلیفون تقریباً شفاف است و رنگ آن میتواند از زرد تا سیاه متفاوت باشد. در دمای معمولی اتاق، این ماده معمولاً جامد و ترد است، اما وقتی گرم شود (دمای ذوب آن معمولاً بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ درجه سانتیگراد است) ذوب میگردد.
کلیفون به آسانی آتش میگیرد و هنگام سوختن دود سیاه و غلیظی تولید میکند؛ به همین دلیل در هنگام ذوب کردن آن باید نهایت دقت را به کار برد. این ماده در موادی مثل الکل، اتر و بنزن حل میشود.
رنگ کلیفون ویولن و سل به زمان جمعآوری صمغ در طول سال بستگی دارد. اگر شیره درخت در فصل پاییز یا تابستان جمعآوری شده باشد، معمولاً رنگ تیرهتری دارد و نرمتر است. اما اگر رزین در اواخر زمستان یا اوایل بهار برداشت شده باشد، رنگ کهربایی یا طلایی خواهد داشت و در فرآیند تولید کلیفون، بافت سفتتری پیدا میکند.
انواع کلیفون
کلیفون یک ماده رزینی طبیعی است که از درختان مخروطی مانند کاج به دست میآید. بسته به شیوه استخراج و فرآوری آن، کلیفون را میتوان به سه دسته اصلی تقسیم کرد:
رزین صمغ
رزین چوب
رزین روغنی.
رزین صمغ
این ماده چسبناک از درختان کاجی که هنوز زنده هستند، استخراج میشود.
از این درختان، مایع غلیظی به نام اولئورزین خارج میشود. سپس این مایع طی فرآیند تقطیر، به دو بخش تقسیم میگردد: بخش سبکتر که سقز نام دارد و بخش سنگینتر که همان صمغ رزین است و پس از تقطیر باقی میماند.
رزین چوب
از تنههای کهنه درخت کاج، مادهای به نام رزین چوب به دست میآید.
رزین روغن
از خمیر چوب درختان سوزنیبرگ، یک ماده روغنی نیز استخراج میشود که به عنوان محصول فرعی به کار میرود.
تولیدکنندگان صمغ کاج برای ساخت کلیفون چوبی کمتر شدهاند و در حال حاضر مهمترین انواع تولیدی، کلیفون صمغی و کلیفون روغنی هستند.
دیدگاهتان را بنویسید