سازهای بادی کیسهای که به آنها بگپایپ هم گفته میشود، در نقاط مختلف جهان انواع گوناگونی دارند. این سازها در بسیاری از مناطق از جمله اروپا، خاورمیانه، مدیترانه و حتی در قارههایی مانند آمریکا و استرالیا نیز دیده میشوند. یکی از مشهورترین انواع این ساز، بگپایپ اسکاتلندی است. در ادامه این مطلب از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام، بیشتر با این ساز شنیدنی و جذاب آشنا خواهید شد.
معرفی ساز بگ پایپ یا نی اسکاتلندی (نی انبان)
ساز بگپایپ که به آن نیلبک اسکاتلندی هم میگویند، یک ساز بادی است. در این ساز، چند زبانه وجود دارد که هوا به طور پیوسته از یک کیسهٔ ثابت به داخل آنها فرستاده میشود.
اگرچه معروفترین نوع بگپایپ در کشورهای انگلیسیزبان، همان نمونه اسکاتلندی است، اما این ساز تاریخچهٔ طولانی دارد و بیش از هزار سال است که در بسیاری از مناطق اروپا، شمال آفریقا، غرب آسیا از جمله ترکیه، قفقاز و اطراف خلیج فارس نواخته میشود.
این ساز از چهار نی، یک لوله برای دمیدن هوا و یک کیسهٔ هوا تشکیل شده است. نی اصلی که نقش ملودی را دارد، در واقع یک نی دوبل است و علاوه بر آن، دو نی تنور و یک نی باس نیز در ساز به کار رفتهاند.
در صورت علاقهمندی، مطلب تنظیم در آهنگسازی چیست؟ را از دست ندهید.
نی اصلی برای نواختن مودهای میکسولیدین ساخته شده و محدودهٔ صدایی آن از یک نت پایینتر از نت پایه شروع شده و تا یک اکتاو بالاتر از نت پایه ادامه مییابد. نت پایه در این ساز نت A (لا) است و نیهای همراهکننده (درونها) بر اساس این نت کوک میشوند. نی اصلی میتواند ۹ نت مختلف را بنوازد که به ترتیب عبارتاند از:
سل بم، لا بم، سی، دو، ر، می، فا، سل بالا و لا بالا.
نتهای این ساز معمولاً با کلید سل (نتهای حاملِ موسیقی) و بر مبنای گام ر ماژور نوشته میشوند. به دلیل نبودن نتهای نیمپرده (کروماتیک) در این ساز، تغییر کلید باعث تغییر مُد یا حالت موسیقیایی آن میشود.
جنس چوب به کار رفته در ساختن این ساز معمولاً از درخت خاس کریسمس، درخت پروانه یا شمشاد جنگلی است. در مدلهای جدیدتر، از چوب آبنوس و همچنین مواد دیگری مانند عاج، شاخ، نیکل، فولاد ضدزنگ و موارد مشابه نیز استفاده میشود.
برای گسترش دانش خود، به مقاله بیوگرافی مهرداد بران سر بزنید.
تاریخچه ساز بگ پایپ یا نی اسکاتلندی (Bagpipe)
شواهد قطعی که ثابت کند این ساز اسکاتلندی در زمانهای بسیار قدیم، قبل از امپراتوری روم، وجود داشته، کافی نیست. اما برخی نوشتهها و تصاویر به جا مانده از گذشتههای دور، از وجود آن خبر میدهند.
بر اساس برخی گزارشها، یک مجسمه از این ساز روی لوحی متعلق به تمدن هیتیها در منطقهای به نام ایویوک پیدا شده که قدمت آن به هزار سال قبل از میلاد میرسد. برخی از پژوهشگران نیز معتقدند ساز باستانی یونانیها به نام “آسکالوس” که از پوست ساخته میشد و با نی نواخته میشده، در واقع شکل اولیه همین ساز بوده است.
در قرن دوم پس از میلاد، تاریخنویسی به نام سوئتینوس از امپراتور روم، نرون، یاد کرده که نوازنده ساز بادی به نام “تیبیا آتریکولاریس” بوده است. همچنین نویسنده دیگری به نام دیو کرایسوستوم، در نوشتههایش از پادشاهی همعصر خود نام برده که با دهان خود نیهایی را مینواخته و همزمان کیسهای را در زیر بغل خود فشار میداده است.
از آغاز هزاره دوم میلادی به بعد، تصویر این ساز به کرات در آثار هنری و مجسمههای اروپای غربی دیده میشود. علاوه بر این، در یک کتاب خطی مربوط به قرن سیزدهم میلادی از شمال فرانسه، چندین نقاشی از این ساز وجود دارد.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره خانه اپرای گوانگژو ، محلی با شکوه برای اجراهای اپرا بیابید.
اگرچه مدارکی از حضور این ساز در جزایر بریتانیا قبل از قرن چهاردهم میلادی در دست است، اما اشاره غیرمستقیم به آن را میتوان در داستانهای کانتربری (که حدود سال ۱۳۸۰ میلادی نوشته شدهاند) پیدا کرد.
انواع ساز بگ پایپ یا نی اسکاتلندی (Bagpipe) ؛
دهها گونه مختلف از ساز بگپایپ در سراسر اروپا و خاورمیانه و همچنین در کشورهایی که قبلاً زیر نظر امپراتوری بریتانیا بودند، دیده میشود. معمولاً وقتی نام بگپایپ میآید، مردم به یاد نوع اسکاتلندی آن میافتند. این در حالی است که این ساز در واقع انواع بسیار گوناگون و قدیمیای دارد که کمتر شناخته شدهاند.
در گذشته، یکی از کاربردهای اصلی بگپایپ، نواختن برای همراهی رقص بود. اما به مرور زمان و با گسترش گروههای موسیقی، ضبط آهنگها و کمرنگ شدن رقصهای محلی، از میزان استفاده از این ساز در مراسم رقص کاسته شده است.
ساختار ساز اسکاتلندی بگ پایپ (Bagpipe)
یک نیانبان معمولی از چند بخش اصلی تشکیل شده است. مهمترین قسمت آن یک کیسه باد است که نقش مخزن هوا را بازی میکند. یک لولهی نوازندگی به نام نِی و معمولاً یک یا چند لودهی صوتی ثابت نیز روی آن نصب میشود. خیلی از نیانبانها بیش از یک لوده و گاهی حتی بیش از یک نِی دارند که در طرحهای گوناگون ساخته میشوند. این لولهها توسط قطعات اتصالدهنده به کیسه متصل میشوند. این لودههای اضافی در ایجاد تغییرات صوتی و هارمونی نقش مهم و دوگانهای دارند.
دیدگاهتان را بنویسید