هیدرولوفون، سازی که با آب نواخته می شود

همانطور که می‌دانید، سازها را بر اساس شیوه‌ی نواختن و ویژگی‌هایشان در گروه‌های مختلفی طبقه‌بندی می‌کنند. مثلاً به سازهایی که با ضربه زدن به صدا درمی‌آیند، سازهای کوبه‌ای می‌گویند و سازهایی که با دمیدن هوا نواخته می‌شوند، سازهای بادی نام دارند. اما ساز عجیبی هم وجود دارد که با استفاده از آب نواخته می‌شود! اگر شما هم به سازهای غیرمعمول و جالب توجه علاقه دارید، در ادامه با ساز هیدرولوفون بیشتر آشنا شوید.

ساز هیدرولوفون، سازی که با آب نواخته می شود

هیدرولوفون یک ساز موسیقی است که صدای آن از طریق آب ایجاد می‌شود. این ساز با لمس مستقیم آب یا گاهی دیگر مایعات نواخته می‌شود و صوت آن به کمک حرکت و لرزش آب تولید می‌گردد. هیدرولوفون را می‌توان نخستین سازی دانست که منبع اصلی صدای آن آب است. همان‌طور که در سازهای بادی، صدا توسط نوسان‌های هوا به وجود می‌آید، در این ساز نیز لرزش‌های آب نقش اصلی را در تولید صدا ایفا می‌کنند.

مقاله بیوگرافی استفان لارنس شوارتز آهنگساز برجسته آمریکایی منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.

نحوه نواختن ساز هیدرولوفون

در این ساز، نوازنده با گذاشتن انگشت روی سوراخ‌های آن، مسیر آب را می‌بندد و نت دلخواهش را به صدا درمی‌آورد. این ساز بر اساس روشی که نوازنده جریان آب را قطع می‌کند یا بر مبنای سیستم تولید صدای هیدرولیکی نام‌گذاری شده است. هیدرولوفون‌ها در واقع از جریان آب برای ایجاد صوت استفاده می‌کنند.

این ساز یک صفحه کنترل دارد که در آن فواره‌های آب مسئول تولید صدا هستند. بعضی از هیدرولوفون‌ها مجهز به نی هستند (یک یا چند نی برای هر سوراخ) و بعضی دیگر بدون نی ساخته شده‌اند و در عوض برای هر سوراخ یک قطعه ثابت و بدون حرکت در نظر گرفته‌اند که باعث می‌شود قسمت‌های متحرک نداشته باشند و کمتر فرسوده شوند.

هیدرولوفون در دهه ۱۹۸۰ توسط استیون مان، دانشمند و مخترع کانادایی که به خاطر کارهایش در زمینه عکاسی رایانه‌ای شناخته می‌شود، اختراع شد تا افراد نابینا یا کم‌بینا بتوانند از طریق حواس دیگری غیر از بینایی، موسیقی اجرا کنند.

اگرچه این ساز در نگاه اول ممکن است پیچیده به نظر برسد، اما مکانیسم درونی آن بسیار ساده است و عملکردی مشابه سازهای بادی مثل ساکسیفون و قره‌نی دارد. از نظر ظاهری نیز شبیه به کیبوردهای الکتریکی است و می‌توان آن را روی انواع مختلفی از دستگاه‌های صوتی نصب کرد. جالب است بدانید که هیدرولوفون کاربردهای متنوعی دارد؛ مثلاً می‌توان نمونه‌ای از آن را در یک وان آب گرم قرار داد و از نواختن در آب لذت برد.

ایده ساخت ساز

استیون مان می‌گوید ایده ساخت ساز هایدروفولون کاملاً تصادفی به ذهنش رسید. این اتفاق زمانی افتاد که او کامیونی را می‌دید که مخزن‌هایش با هیدروژن مایع پر می‌شد. صدایی که هنگام حرکت هیدروژن در لوله‌های دستگاه ایجاد می‌شد، او را مجذوب خود کرد و به نوعی الهام‌بخش او بود. او این لحظه را این‌طور تعریف می‌کند:
«صدای جریان پیدا کردن آن مایع به نحوه ماورایی و جادویی بود. صدایی خاص که تا به حال مشابه آن را نشنیده بودم. شاید هم شنیده بودم ولی تا آن روز به آن توجهی نداشتم».
به این ترتیب، ساز هایدروفولون که یکی از عجیب‌ترین سازهای دنیاست، متولد شد. شاید ظاهر این ساز کمی پیچیده به نظر برسد، اما روش کار آن بسیار ساده است و شباهت زیادی به سازهای بادی مانند قره‌نی و ساکسیفون دارد.

برای گسترش دانش خود، به مقاله آشنایی با اصطلاح پُلی فونی و مقدار مناسب آن در پیانو سر بزنید.

توصیه می‌شود به مطالعه مقاله بیوگرافی لیلی افشار ادامه دهید.