چنگ رومی که با نام لیرا نیز شناخته میشود، یک ساز بسیار قدیمی است. این ساز در گذشتههای دور برای اولین بار در منطقه سومر، که امروزه بخشی از کشور عراق محسوب میشود، نواخته میشد. به تدریج، این ساز در دیگر نقاط جهان نیز شناخته شد. در ادامه این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر با این ساز کهن و خوشآواز آشنا خواهید شد.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در معرفی ساز تام تام پیدا کنید.
ساز چنگ رومی
چنگ رومی، افسانههای گوناگونی دربارهی پیدایش آن وجود دارد. بسیاری از داستانها میگویند این ساز را هرمس، یکی از خدایان یونان باستان ساخته است. در بعضی روایتهای دیگر هم آمده که یک نوازنده مشهور به نام اورفئوس، این ساز را میان مردم رایج کرده، چون او از کسانی بوده که به خوبی آن را مینواخته است.
در علم ستارهشناسی هم، مجموعه ستارههایی در آسمان هستند که به شکل این ساز دیده میشوند و به آنها «لیرا» یا «شلیاق» میگویند. ساز لیر در دستهی سازهای زهی-زخمهای جای میگیرد. سازهای زهی-زخمهای، گروهی از سازهای زهی هستند که با کشیدن یا زخمه زدن به سیمهایشان، صدا تولید میکنند.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً معرفی سازسنج را بخوانید.
چرا ساز چنگ رومی محبوب است؟
چنگ رومی امروزه به دلایل گوناگونی بسیار محبوب شده و در بسیاری از کشورها به عنوان سازی مهم شناخته و استفاده میشود.
یکی از اصلیترین دلایل این محبوبیت، صدای متمایز و ویژهی این ساز است. همانطور که پیشتر گفته شد، به خاطر ساختار و شکل خاصی که دارد، با چنگ معمولی که بیشتر مردم میشناسند تفاوت دارد.
این صدای منحصر به فرد باعث شده است که نوازندگان زیادی به سمت یادگیری و آموزش این ساز جذب شوند. اگر فقط یک بار با دقت به صدای این ساز که لیرا نیز نامیده میشود گوش دهید، متوجه خواهید شد که هیچ ساز دیگری دقیقاً مانند آن صدا ندارد.
همچنین، به خاطر کمیاب بودن چنین صدایی، استقبال علاقهمندان به موسیقی از این ساز روز به روز بیشتر میشود.
اجزای سازچنگ رومی ( لیر)
اجزای این ساز عبارتند از:
یک جعبه توخالی که صدا در آن طنینانداز میشود؛ این قسمت در ساز چنگ (هارپ) دیده نمیشود.
دو بازو در دو سوی این جعبه صدا قرار دارند که با یک میله چوبی به هم وصل شدهاند.
یک قطعه کوچک به نام خرک بر روی ساز قرار دارد.
رشتههایی همطول و موازی با سطح جعبه صدا کشیده شده که به میله چوبی بالایی متصل هستند.
تفاوت ساز لیر با ساز چنگ چیست؟
فرق اصلی بین ساز لیر و چنگ در نحوه اتصال سیمهاست. در چنگ، سیمها مستقیماً به بدنه توخالی ساز وصل میشوند. اما در لیر، سیمها از روی یک پل عبور میکنند که لرزش آنها را به بدنه ساز منتقل میکند؛ دقیقاً مشابه سیستمی که در گیتارهای امروزی وجود دارد.
لیر را میتوان روی پا قرار داد و نواخت و از این نظر، اندازهای نزدیک به لپ هارپ (چنگ کوچک) دارد. این ساز معمولاً از چنگهای سلتیک یا چنگهای پدالدار ارکستری که روی زمین قرار میگیرند، کوچکتر است.
توصیه میشود به مطالعه مقاله معرفی ساز دودوک ، ساز سخت ارمنی ادامه دهید.
تعداد سیمهای این دو ساز نیز با هم تفاوت دارد. لیر معمولاً سیمهای کمتری نسبت به چنگ دارد. در افسانههای یونان آمده است که آپولو در ابتدا لیری با سه سیم داشت. سپس هرمس، لیری با هفت سیم ساخت و به آپولو داد. وقتی آپولو آن را نواخت، همه خدایان کوه المپ مسحور شدند.
به نظر میرسد لیر در واقع شکل تکاملیافتهای از یک چنگ باستانی باشد. برخی پژوهشگران بر این باورند که دلیل ساخت لیر، به ویژه در میان مردمان کوچنشین خاورمیانه، ساختن سازی شبیه به چنگ بوده که بتوان آن را به راحتی جابهجا کرد.
نکته مهم دیگر این است که چنگ قدمتی بسیار طولانی دارد. نشانههایی از ساز چنگ در آثار مربوط به ۳۳۰۰ تا ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح دیده شده است.
دیدگاهتان را بنویسید