در طول زمان، همیشه کمانچه و ویولن با یکدیگر مقایسه شدهاند. جالب است بدانید وقتی ویولن برای اولین بار به ایران آمد، مردم به آن «کمانچه فرنگی» میگفتند! هر دوی این سازها از دسته سازهای زهی هستند و با آرشه نواخته میشوند و از نظر ظاهری و صدادهی نیز نقاط مشترک زیادی دارند. با این حال، تفاوتهای مهمی نیز بین آنها وجود دارد و هر کدام شخصیت و هویت جداگانهای دارند. در این نوشته از وبلاگ آنبین، به بررسی این تفاوتها میپردازیم تا پس از خواندن آن، درک بهتری از هر دو ساز پیدا کنید.
تفاوت کمانچه و ویولن چیست؟
۱. ملیت و تاریخچه
کمانچه یکی از سازهای کهن و اصیل ایرانی است که از دورههای تاریخی صفویه و قاجار، به عنوان یکی از ابزارهای مهم در موسیقی سنتی ایران شناخته میشده. این ساز آنقدر ارزشمند است که سازمان میراث فرهنگی ایران، آن را در فهرست جهانی یونسکو به ثبت رسانده است.
در مقابل، ویولن سازی با ریشه کاملاً اروپایی است. پیشینه این ساز به سده نهم میلادی در اروپا بازمیگردد و از قرن شانزدهم به تدریج شکل و ساختار آن کامل شده است. از نخستین سازندگان مشهور ویولن، میتوان به گاسپارو برتولتی، سازنده ایتالیایی، اشاره کرد.
توصیه میکنیم این مطلب چرا گیتار از کوک خارج می شود؟ را حتماً بخوانید.
۲. نحوه نواختن
مهمترین فرق بین کمانچه و ویولن، روش نواختن آنهاست. نوازنده کمانچه معمولاً در حالت نشسته ساز را مینوازد. او پایه کمانچه را روی زمین، روی صندلی یا روی زانوی خود میگذارد. سپس ساز را به صورت ایستاده و عمودی با دست چپش نگه میدارد و با دست راست آرشه را روی سیمها میکشد. یک تفاوت مهم این است که نوازنده کمانچه هنگام انگشتگذاری، سیمها را بهطور کامل نمیبیند. به همین دلیل وقتی میخواهد سیمی را عوض کند، مجبور است ساز را کمی بچرخاند. اما نوازنده ویولن این مشکل را ندارد؛ چون ساز را ثابت روی شانه چپش قرار میدهد و با دست راست آرشه میکشد و بهراحتی سیمها را مستقیم میبیند. همچنین برای نواختن ویولن حتماً لازم نیست بنشینید و میتوانید در حالت ایستاده هم آن را بنوازید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله ساز ترومپت ،ساز سپاهیان روم به شما کمک خواهد کرد.
۳. اندازه
بزرگترین اندازه ویولن که به آن سایز کامل یا ۴/۴ میگویند و مناسب افراد بزرگسال است، تقریباً ۳۵ سانتیمتر طول دارد. در مقابل، طول ساز کمانچه از قسمت پایین آن تا انتهای بالای کاسهاش به حدود ۸۰ سانتیمتر میرسد.
۴. پوست
کمانچه دارای یک کاسه گرد و توخالی است که روی آن را با یک لایه پوست میپوشانند. همین پوست است که به صدای کمانچه حال و هوای شرقی میبخشد و در سازهای ایرانی دیگری مانند تار نیز دیده میشود. اما در ساز ویولن، چنین پوستی به کار نرفته است.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً آموزش موسیقی کودک را بخوانید.
۵. خرک
یکی از تفاوتهای کمانچه و ویولن، محل قرارگیری خرک آنهاست. خرک در کمانچه روی پوست ساز قرار دارد و همین موضوع باعث میشود صدای ساز کمی گرفته و قدیمی به گوش برسد. در مقابل، خرک ویولن مستقیماً روی بدنه چوبی ساز قرار میگیرد و به همین دلیل صدای آن شفاف و رساست.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره زایلوفون یک شروع عالی موسیقی کودک بیابید.
۶. تعداد سیمها
ویولن معمولاً چهار سیم دارد. در گذشته، کمانچه فقط سه سیم داشت. اما بعد از اینکه ویولن به ایران آمد، کمانچه هم از آن الگوبرداری کرد و کمکم به سازی چهارسیمی تبدیل شد.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب زندگی شخصی استاد محمدرضا شجریان را بخوانید.
در این مقاله چگونه بهترین آموزشگاه موسیقی را انتخاب کنیم ؟ اطلاعات مفیدی آمده است.
۷. آرشه
تفاوت اصلی بین کمانچه و ویولن به شل و سفت کردن آرشه آنها برمیگردد، نه به جنس آرشه؛ چون آرشه هر دو ساز از موی اسب ساخته میشود. در ویولن، یک پیچ در انتهای آرشه وجود دارد که نوازنده به راحتی میتواند با چرخاندن آن، موهای آرشه را سفت یا شل کند. اما آرشه کمانچه چنین پیچی ندارد و نوازنده باید با فشار دست خود، میزان کشش موهای آرشه را تنظیم کند.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله کوک استاندارد گیتار چیست؟ مراجعه کنید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه بهترین آموزشگاه سنتور در شرق تهران.
اگر به این موضوع علاقه دارید، آیا جنس چوب گیتار بر صدای ساز تاثیر می گذارد؟ را از دست ندهید.
دیدگاهتان را بنویسید