ابراهیم قنبری مهر، استادی در ساخت سازهای موسیقی بود که به او لقب پدر سازسازی ایران دادهاند. نوازندگان مشهور ویولن در جهان، همچون یهودی منوهین و داوید اویستراخ، از سازهای او استفاده میکردند و به هنرش علاقه داشتند. در این نوشته از وبلاگ آنبین، همراه ما باشید تا با زندگی و آثار این هنرمند ایرانی بیشتر آشنا شوید.
تولد و کودکی
ابراهیم قنبری مهر در سال ۱۳۰۷ در تهران به دنیا آمد. دوران کودکی او با دشواریهای زیادی همراه بود و وقتی تنها ۶ سال داشت، پدرش را از دست داد. به همین دلیل، پس از این که تا کلاس پنجم دبستان درس خواند، برای تأمین زندگی شروع به کار کرد. او در زمینههای گوناگونی مانند نجاری، آهنگری و ریختهگری تجربه کسب کرد، اما هیچیک از این شغلها را دوست نداشت. دل او تنها برای موسیقی میتپید.
روزی از روزها، وقتی نوای ویولن استاد ابوالحسن صبا را از رادیو شنید، شیفتهٔ این ساز شد. این علاقه چنان در وجودش ریشه دواند که پس از چند سال، نزد ایشان رفت تا نواختن ویولن را بیاموزد.
شروع حرفه ساز سازی ابراهیم قنبری مهر
ابراهیم قنبری مهر ابتدا نزد استاد ابوالحسن صبا، نت نویسی، گامهای موسیقی ایرانی و غربی و همچنین نوازندگی را فراگرفت. پس از مدتی، استاد صبا به او پیشنهاد کرد که ساخت ویولن را آغاز کند. به همین دلیل، ابراهیم با معرفی استادش نزد سورن آراکلیان رفت. آراکلیان که یک حقوقدان، موسیقیدان و ویولنساز ارمنی بود، ساخت ویولن را به او آموزش داد. سرانجام، قنبری مهر در سال ۱۳۴۴ کارگاه سازسازی وزارت فرهنگ و هنر را راهاندازی کرد.
در سال ۱۳۳۹، با پیشنهاد سِرژ خوتسیف، استاد ویولن هنرستان عالی موسیقی، اداره هنرهای زیبا او را برای کارآموزی به کارگاه اتیین واتلو در پاریس فرستاد. در آنجا، به دلیل مهارت بسیار بالایی که داشت، مستقیماً وارد دوره عالی شد و به جای دو سال، این دوره را تنها در شش ماه به پایان رساند. پس از بازگشت به ایران، او با تجربههای فراوانی که کسب کرده بود، نه تنها به ساخت ویولن ادامه داد، بلکه به ساختن سازهای ایرانی و رفع مشکلات آنها نیز پرداخت.
برخی از فعالیتهای حرفهای
ابراهیم قنبری مهر از دهه چهل شمسی، با همراهی وزارت فرهنگ و هنر و یک تیم پژوهشی، کوشید تا سازهای قدیمی ایران را دوباره زنده کند. او سازهایی مانند کرمیل و کرنای را با الهام از نمونههای موجود در موزه تخت جمشید و نقارهخانه مشهد بازسازی نمود.
او با بررسی نقاشیهای روی ظروف دوره ساسانی، اندازههای دقیق بین نوازنده و ساز را محاسبه کرد و سپس بربطهایی شبیه به بربطهای آن زمان ساخت. بربطهای ساختهشده به دست او در دو نوع مختلف بودند: برخی با صفحه چوبی و برخی با صفحه پوستی.
قنبری مهر برای بهتر کردن سازهای ایرانی، تغییراتی در آنها ایجاد کرد. از جمله این تغییرات میتوان به تنظیم فاصله گوشیها، ثابت کردن خرک سهتار، محکم کردن پردههای تار و سهتار با فلز، تغییر شکل سرپنجه تار و سهتار به سبک گیتار، ایجاد شیار در لبههای دهانه کاسه تار، طراحی سنتور کروماتیک و نیز انجام اصلاحاتی در سازهای قانون و کمانچه اشاره کرد.
دیدگاهتان را بنویسید