این شعر زیبا از زبان شاعر نامدار، سعدی شیرازی است و در آن به بزرگی، مهربانی و نعمتهای بیپایان خداوند اشاره میشود. شاعر با شگفتی از آفرینش طبیعت و موجودات میپرسد: آیا کسی میتواند نعمتهای خدا را بشمارد یا حتی فقط برای یکی از آنها شکرگزاری کامل کند؟
در این مطلب، ابتدا معنی بیتهای شعر فضل خدا را مینویسیم و سپس جدول معنی کلمات، همخانوادهها و مخالفها را مثل مطالب قبلی، دقیق و زیبا آماده میکنیم.
🌸 معنی شعر – فضل خدا (فارسی پنجم)
فضای خدای را، که میتواند حساب کند؟ یا چه کسی است که شکر یکی از هزاران نعمت او را به جای آورده باشد؟
یعنی: چه کسی قادر است همهٔ نعمتهای بیشمار پروردگار را شمارش کند؟ یا اصلاً چه کسی توانسته حتی از یک نعمت از میان هزاران نعمت او، به درستی سپاسگزاری کند؟
او دریا و خشکی، درختان و انسان را آفرید؛ خورشید و ماه و ستارگان، و همچنین شب و روز را نیز پدید آورد.
یعنی: خداوند، دریاها و خشکیها، درختان و آدمیان را خلق کرد و نیز خورشید، ماه، ستارگان، شب و روز را آفرید.
خاک بیجان و خشک را با تابش آفتاب،
به باغ میوه و سبزهزار و دشت پر از گل تبدیل کرد.
یعنی: خدا با تابیدن خورشید، خاک مرده را زنده کرد و آن را به باغهای میوه، چمنهای سرسبز و مکانهای پر از گل مبدل ساخت.
ابرها به ریشههای خشکیدهٔ درختان آب دادند
و شاخههای لخت را با لباس بهاریِ برگ و شکوفه پوشاندند.
یعنی: باران ابرها به ریشههای درختان بیجان، زندگی بخشید و شاخههای برهنه را با برگ و گلِ فصل بهار، آراست.
ستایشگرِ یکتای او فقط انسانها نیستند،
بلکه هر بلبلی که بر شاخهها آواز میخواند، نیز او را نیایش میکند.
یعنی: ذکرگویانِ خدا تنها آدمیان نیستند؛ هر پرندهای که بر شاخساران نغمه سر میدهد، در واقع دارد یگانگی و عظمت خدا را بیان میکند.
📘 معنی کلمات – شعر فضل خدا (فارسی پنجم)
| 🌟 کلمه | 📖 معنی ساده |
|---|---|
| فضل | بخشش، لطف |
| تواند | میتواند |
| شمار | شمارش، تعداد |
| شُکر | سپاسگزاری |
| بَحر | دریا |
| بَرّ | خشکی |
| اَنجُم | ستارگان |
| لیل و نهار | شب و روز |
| اجزا | بخشها، ذرهها |
| تأثیر | اثر، نتیجه |
| بیخ | ریشه |
| برهنه | بدون برگ، لخت |
| پیرهن | لباس |
| نوبهار | فصل بهار نو، بهار تازه |
| توحیدگوی | یکتاپرست، کسی که یگانگی خدا را میگوید |
| زمزمه | آواز آرام |
🔁 مخالف کلمات – شعر فضل خدا (فارسی پنجم)
| 🌟 کلمه | 🔄 مخالف |
|---|---|
| فضل | خشم، سختگیری |
| شُکر | ناسپاسی |
| بَحر | خشکی |
| لیل | نهار (روز) |
| نهار | لیل (شب) |
| تأثیر | بیاثر |
| برهنه | پوشیده |
| نوبهار | زمستان |
| توحید | شرک |
| زمزمه | سکوت، خاموشی |
🌿 همخانواده کلمات – شعر فضل خدا (فارسی پنجم)
| 🌟 کلمه | 🌱 همخانوادهها |
|---|---|
| فضل | فاضل، مفضّل |
| شُکر | شاکر، شکایت (در ساختار متفاوت) |
| شمار | شمارش، شماره، شمارنده |
| بحر | بحری، بحار |
| برّ | بَرّی، برّیّات |
| آدمی | آدم، آدمیت |
| اَنجُم | نجم، منجّم |
| تأثیر | مؤثر، متأثر |
| بیخ | بیخکن، بیخوبن |
| برهنه | برهنگی |
| پیرهن | پیراهن، پیراهنی |
| نوبهار | بهار، بهاری |
| توحید | موحد، واحد، یگانگی |
| زمزمه | زمزمهگر، زمزمهخوان |
📝 کلمات سخت املایی – شعر فضل خدا (فارسی پنجم)
در این جهان، هر چیز خوبی که داریم، از سوی خداست. او به ما عقل و توانایی داده است تا بتوانیم از نعمتهایش بهره ببریم و شکرگزار باشیم. ستارگان در آسمانِ شب و روشنایی روز، همگی اجزای این جهان بزرگ هستند و هر کدام تأثیر خود را بر زندگی ما میگذارند.
همانطور که یک بستان پر از گل و یک لالهزار رنگارنگ، زیبایی خود را نشان میدهند، جهان نیز با همهٔ شکوهش، نشانهای از قدرت خداوند است. گاهی درختان در زمستان، برهنه و خالی به نظر میرسند، اما با رسیدن بهار، دوباره سبز و زیبا میشوند و پیراهن تازهای بر تن میکنند.
در این فصل زیبا، نوبهار که میرسد، همه چیز تازه میشود. در این هنگامه، زمزمهٔ توحید و یگانگی خدا، از میان شاخسار درختان به گوش میرسد و قلبها را آرامش میبخشد.
🌟 پیام و نتیجه اخلاقی – شعر فضل خدا (فارسی پنجم)
◈ این شعر به ما یادآوری میکند که نعمتهای خداوند آنقدر زیاد و بیپایان هستند که هیچکس نمیتواند آنها را بشمارد یا حتی فقط برای یکی از آنها شکر کافی بهجا آورد.
◈ شاعر با توصیف زیبای طبیعت و آفرینش، ما را به تفکر دربارهی قدرت خدا و شکرگزاری از او دعوت میکند.
◈ در پایان، تأکید میکند که تنها انسانها نیستند که خدا را ستایش میکنند، بلکه حتی پرندگان، گلها و همهی طبیعت نیز با رفتار و صدایشان توحیدگوی خداوندند.
قبلی : معنی شعر رقص باد خنده گل کلاس پنجم صفحه ۱۶
بعدی :
مقاله معنی شعر ستایش فارسی هفتم صفحه ۹ ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه حاوی اطلاعات جامعی است.
پاسخ درک مطلب و درست و نادرست درس دوم فارسی پنجم


دیدگاهتان را بنویسید