ویبراتو یک واژه در دنیای موسیقی است که به لرزش صدا هنگام نواختن یا خواندن اشاره دارد. به زبان ساده، وقتی یک نت با لرزش و تکان خفیفی اجرا شود، به آن ویبراتو میگویند. این لرزش در سازهای گوناگون یا در آواز، بسته به روش نوازندگی یا تکنیک خواننده، میتواند متفاوت باشد. در ادامه این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر با این مفهوم موسیقایی آشنا خواهید شد.
تکنیک ویبراتو چیست؟
در موسیقی، ویبراتو به معنای نوسان ملایم و ظریف بین چند نت نزدیک به هم است. این تکنیک، چه در آواز خواندن و چه در نواختن سازها به کار رود، میتواند به صدا گرمی و عمق ببخشد و گاهی تأثیر آن از صدای ساده و بدون نوسان بیشتر است.
در ویبراتو، نوسان صدا نباید از فاصلهٔ نیمپرده بالاتر یا نیمپرده پایینتر از نت اصلی فراتر برود. اگر این نوسان بیشتر شود، در واقع به یک تکنیک دیگر به نام تریل تبدیل میشود که شامل رفت و برگشت بین دو نت مشخص است. همچنین، سرعت ویبراتو میتواند بسته به سبک و مهارت نوازنده یا خواننده، تند یا کند باشد.
ویبراتو چگونه کار می کند ؟
وقتی که صحبت میکنید یا آواز میخوانید، تارهای صوتی شما معمولاً بین ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ بار در ثانیه مرتعش میشوند. میزان کشیدگی این تارها، زیر و بمی صدای تولید شده را مشخص میکند.
اگر این کشش به اندازهٔ مناسب باشد، نه زیاد سفت و نه زیاد شل، یک لرزش دوم هم در تارهای صوتی پدید میآید. این لرزش اضافه باعث میشود صدا با نوسانی حدود ۵ تا ۶ بار در ثانیه شنیده شود. به این پدیده ویبراتو میگویند.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب راه های تقویت صدای ساز ویلون را بخوانید.
بسیاری از نوازندگان هم در اجرای خود از ویبراتو استفاده میکنند. نوع و نحوهٔ استفاده از آن به ساز آنها بستگی دارد.
در این مقاله میکروفن دینامیک چیست؟ اطلاعات مفیدی آمده است.
روش اجرا
ویبراتو در سازهای زهی:
در سازهای زهی، ویبراتو با حرکت دادن دست چپ نوازنده روی سیمها به آرامی به جلو و عقب ایجاد میشود. با این حرکت، فشار انگشت روی سیم تغییر میکند و در نتیجه صدایی که با آرشه یا مضراب تولید میشود، به طور متناوب کمی زیر و بم میشود.
نوازندگان سازهای زهی معمولاً این تکنیک را روی نتهای طولانی به کار میبرند تا احساس و زیبایی صدا را افزایش دهند و تأثیر بیشتری روی شنونده بگذارند.
در ساز سنتور، برای اجرای ویبراتو، نوازنده با یک دست به سیمها ضربه میزند و همزمان با دست دیگر روی همان سیم، فشار متناوبی وارد میکند. این کار باعث میشود صدا با لرزش خفیفی به گوش برسد.
ویبراتو گیتار:
ایجاد ویبراتو روی گیتار به این صورت است که پس از به صدا درآوردن سیم، آن را به آرامی و با حرکت موزون خم میکنند. نوازندگان گیتار الکتریک همچنین میتوانند با کمک پدالهای افکت یا تنظیمات آمپلیفایر، این اثر لرزشی را به صورت الکترونیکی تولید کنند.
ویبراتو در سازهای شستیدار
در سازهای کلاویهای مانند بعضی ارگها، با تغییر فشار هوایی که از لولههای ساز میگذرد یا با استفاده از ابزارهای مکانیکی، حالت ویبراتو ایجاد میشود.
کلاویکورد نیز یک ساز کلاویهای با کوک ثابت است، اما نوازنده میتواند با فشار دادن بیشتر کلاویه در هنگام نواختن، نوعی ویبراتو به نام «بیبانگ» تولید کند.
همچنین برخی کیبوردهای الکترونیکی با فشار روی کلیدها یا به کمک کنترلرهای میدی، قادر به ایجاد ویبراتو به صورت الکترونیکی هستند.
ویبراتو باس الکتریکی:
یک بیس الکتریک میتواند با تکنیکهای مشابه گیتار الکتریک، صداهای لرزانی به نام ویبراتو ایجاد کند.
ویبراتو کنترباس ، ویولن سل ، ویولا و ویولن:
سازهای زهی در ارکسترهای کلاسیک، بهطور معمول از تکنیک ویبراتو زیاد استفاده میکنند. این ویبراتوی یکنواخت و ظریف به نوازندگان کمک میکند تا نتها را بهتر نگه دارند و صدایی پُر و زنده تولید کنند.
توصیه میکنیم حتماً مقاله مهارت خود را در نوازندگی پیانو بالا ببرید را مطالعه کنید.
ویبراتو در سازهای بادی چوبی:
نوازندگان سازهای بادی چوبی، صدا را با تغییر دادن هوایی که در ساز میدمند ایجاد میکنند. این کار ممکن است با لرزش ناحیه شکم یا حرکت آرام و منظم پرده دیافراگم انجام شود.
سازهای برنجی:
سازهای برنجی با حرکت دادن سریهای مختلف، نتهای گوناگونی ایجاد میکنند. نوازندگان با تنظیم حالت لبهای خود در قسمت دهانی ساز، صدا را هدایت میکنند. همچنین برای ایجاد ویبراتو از روشهای مختلفی مانند حرکت دیافراگم، تکان دادن دست (که به آن “لرزش” هم میگویند) یا لرزاندن فک استفاده میشود.
ویبراتو در آواز :
در خوانندگی، لرزش صدا یا ویبراتو به سه روش اصلی ایجاد میشود. این لرزش میتواند در تارهای صوتی اتفاق بیفتد که حدود ۶٫۵ تا ۸ بار در ثانیه تکرار میشود. گاهی نیز این لرزش از دیافراگم سرچشمه میگیرد که کمتر از ۵ بار در ثانیه است. حالت سوم ترکیبی از این دو است که لرزشی با سرعت بین ۵ تا ۶٫۵ بار در ثانیه تولید میکند. برخی پژوهشها نیز نشان میدهند که این لرزش میتواند نتیجهٔ سیگنالهای عصبی به ماهیچههای تارهای صوتی باشد.
دیدگاهتان را بنویسید