سوپرانو نام محدودهای از صدا در موسیقی و نوعی از صدای زیر و بالا در خوانندگی زنانه و اپرا است. این واژه ریشه ایتالیایی دارد و از کلمهای به معنای “بالا” گرفته شده است. در ادامه این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر با این مفهوم موسیقایی آشنا خواهید شد.
سوپرانو چیست؟
صدای سوپرانو، مانند یک پرنده در اوج آسمان، زیرترین و بلندترین فرکانس در میان صداهای انسانی را دارد و اغلب نقشهای اصلی در اپرا به این صدا سپرده میشود. دستهبندیهای مختلفی برای انواع صدا وجود دارد که بر اساس محدوده صوتی هر فرد مشخص میشود.
محدوده صوتی یعنی فاصله بین پایینترین و بالاترین نتی که یک نفر میتواند به راحتی و با کیفیت بخواند.
به طور کلی، خوانندگان در شش گروه اصلی جای میگیرند:
سه گروه برای بانوان (آلتو، متسو سوپرانو و سوپرانو)
سه گروه برای آقایان (باس، باریتون، تنور)
علاوه بر این، صدای کودکان را نیز میتوان در یک دسته جداگانه در نظر گرفت.
سوپرانو معمولاً به صدای زنان اشاره دارد، اما گاهی به صداهای مشابه مانند صدای پسران (Boy soprano) نیز گفته میشود. همچنین از این واژه برای سازهایی استفاده میشود که زیرترین صدا را در خانواده خود دارند، مانند: ساکسیفون سوپرانو.
سوپرانو
به زیرترین و بالا ترین نوع صدا در خوانندگی بانوان، سوپرانو گفته میشود. این محدوده صوتی که از نت C4 تا C6 را در بر میگیرد، نقش بسیار مهمی در موسیقی کلاسیک و اپرا ایفا میکند.
خود سوپرانو نیز به چند دسته فرعی تقسیم میشود که هر کدام گستره و ویژگیهای صدایی مخصوص به خود را دارند.
بانوان ایرانی دارای صدای سوپرانو
در میان خوانندگان زن ایرانی، افرادی مانند دریا دادور، حمیرا و پری زنگنه دارای صدای سوپرانو هستند.
صدای سوپرانو به گروههای مختلفی مانند کلوراتو، غنایی، دراماتیک و مزو تقسیم میشود. سوپرانو کلوراتو معمولاً صدایی رسا و بلند دارد و در اجرای قطعاتی که تزئینات آوازی، حرکتهای سریع و تغییرات فراوان دارند، توانمند ظاهر میشود. این سبک اغلب به چابکی و انعطاف زیاد صدا نیاز دارد. در اپرا، نقش قهرمان داستان (هروین) معمولاً با صدای کلوراتو سوپرانو اجرا میشود.
گستره صوتی یک خواننده زن سوپرانو حدوداً از B3 تا A3 است و در بالاترین حد، یک سوپرانو معمولی باید بتواند به نت soprano C برسد. صدای سوپرانو خود به چند دسته تقسیم میشود که به شرح زیر است:
۱- سوپرانوی کولوراتور که خود به دو دسته تقسیم میشود:
الف) سوپرانوی رنگینخوان (لیریک): صدایی چابک و سریع که توانایی اجرای نتهای بسیار بالا و پرشهای پیچیده را دارد. در اپرا، نقشهای فراوانی برای این نوع صدا نوشته شده است.
ب) سوپرانوی رنگینخوان (دراماتیک): این خوانندگان دارای صدایی با حجم و قدرت بسیار بالا هستند، تا حدی که گاهی حتی میتوانند صدای خود را بر روی صدای کامل یک ارکستر هم به وضوح شنیده شوند.
۲ – سوبرته :
خوانندههایی که صدای روشن و شفافی دارند. صدای آنها ظریف و نرم است. این صداها در اپرا معمولاً برای ایفای نقشهای طنز و خیالی به کار میروند.
رنگ صدا: اگر یک نت مشخص را ابتدا با یک ساز بنوازیم و بعد همان نت را با ساز دیگری اجرا کنیم، این تفاوتی که میشنویم، رنگ یا تمبر صدا نامیده میشود.
-۳ سوپرانوی لیریک :
صدایی گرم و شفاف با کیفیتی کامل که حتی میتواند جلوهای فراتر از یک ارکستر بزرگ داشته باشد. در اپرا، نقشهای غمگین و دلسوزانه معمولاً به این نوع صدا سپرده میشود. بر اساس توانایی و ویژگیهای خوانندگی، این صدا به دو گروه اصلی تقسیم میشود:
الف) لایت لیریک: این نوع صدا باید با دقت بسیار زیاد و با توجه دقیق به نقشی که در اپرا ایفا میکند، در نظر گرفته شود.
ب) فول لیریک: این صدا معمولاً پختهتر و رساتر از لایت لیریک است. به همین دلیل برای نقشهای ساده و سبک مناسب نیست، بلکه برای نقشهای سنگین و پیچیده به کار میرود. همچنین به دلیل حجم و قدرت بالا، در سالنهای بزرگ نیز به خوبی شنیده میشود و تأثیر خود را حفظ میکند.
۴ – سپینتو سوپرانو :
یک نام ایتالیایی برای نوعی از صدای زنانه که به آن سوپرانوی لیـریکـو پوشـتو میگویند. این صدا از سوپرانوی لیـریک معمولی هم بالاتر است و رنگ آن نیز تیرهتر میباشد. این ویژگیها باعث میشود تا برای اجرای لحظات اوج و احساسیِ قوی در نمایشهای دراماتیک بسیار مناسب باشد. همچنین، این صدا توانایی خوبی در اجرای تغییرات ناگهانی و ظریف در قدرت و شدت صدا دارد.
۵ – دراماتیک سوپرانو :
صدایی نیرومند و نافذ که توانایی آن در خواندن از یک ارکستر کامل نیز فراتر میرود. معمولاً (هرچند نه همیشه) این صدا دارای ظرافتهای کمتری در مقایسه با دیگر گونههای سوپرانو است و بیشتر برای اجرای نقشهای غمانگیز، تراژیک و حماسی در اپرا به کار میرود.
۶ – واگنرین سوپرانو :
این نوع صدا را میتوان از نادرترین صداهای موجود به شمار آورد. صدایی قدرتمند و استوار که معمولاً به شخصیتهای زن افسانهای و قهرمان داستانها سپرده میشود. در طول دهها سال، شاید تنها یک یا دو نفر یافت شوند که چنین کیفیت صدایی داشته باشند.
متسوسوپرانو
در دستهبندی صداهای زنانه، رده دوم به صدای متسو سوپرانو تعلق دارد. این نوع صدا بیشتر برای اجرا در گروههای کر مناسب است تا برای ایفای نقشهای اصلی در اپرا. صدای متسو سوپرانو، یک صدای میانی برای خوانندگان زن محسوب میشود که هم با محدوده صدای آلتو و هم با محدوده صدای سوپرانو همپوشانی دارد. محدوده معمول این صدا از نت A3 تا نت A5 است. در بسیاری از موارد، خوانندگان سوپرانو بخشهای صوتیای را میخوانند که مشابه بخشهای متسو سوپرانو است، تا زمانی که تقسیمبندی مشخصی بین صداهای سوپرانو، متسو سوپرانو و آلتو صورت گیرد.
دیدگاهتان را بنویسید