ترومپت یک ساز با صدای رسا و دلنشین است. اگر بخواهیم گذشته آن را بررسی کنیم، میبینیم که بیشتر در میدانهای نبرد و برای اهداف نظامی مورد استفاده قرار میگرفته است. در این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر با ساز ترومپت، ساز سربازان روم باستان، آشنا خواهید شد.
آشنایی با ساز ترومپت
ترومپت که در زبان فرانسه trompette و در انگلیسی trumpet نامیده میشود، یکی از سازهای بادی از جنس برنج است. این ساز در گروه سازهای بادی برنجی، زیرترین و بالا ترین صداها را تولید میکند.
ترومپت یک ساز انتقالی محسوب میشود و شکل آن شبیه به ساز کورنت است. تفاوت اصلی این دو ساز در شکل لولهٔ آنهاست. لولهٔ ترومپت در بیشتر طول خود قطر یکسانی دارد، اما لولهٔ کورنت از ناحیه دهانی تا انتها به آرامی گشاد میشود. همین ویژگی باعث میشود صدای کورنت نرمتر و گرمتر از ترومپت باشد.
این ساز در سبکهای مختلف موسیقی مانند کلاسیک، جاز و پاپ استفاده میشود. از سازهای همخانواده با ترومپت میتوان به هورن، ترومبون و توبا اشاره کرد. در ساخت ترومپت نسبت به سازهایی مثل هورن، ترومبون، باریتون و توبا، از آلیاژ برنج بیشتری استفاده شده است. به نوازنده این ساز Trumpeter یا Trumpet player میگویند.
معمولترین نوع ترومپت روی نت سی بمل کوک میشود، به این معنی که وقتی نوازنده نت دو را مینوازد، صدای سی بمل شنیده میشود. البته انواع مختلفی از ترومپت در این خانواده وجود دارد.
روی لوله این ساز سه دکمه مشاهده میشود. با فشردن دکمه اول، طول لوله افزایش یافته و صدای ساز یک پرده بمتر میشود. دکمه دوم صدا را نیم پرده پایین میآورد و دکمه سوم نیز صدای ساز را یک پرده و نیم بمتر میکند.
ترومپت، ساز نظامیان روم باستان بود.
ساختمان ترومپت
لوله ترومپت شکلی مخروطی دارد که در انتها به یک دهانه گشاد و ناقوسمانند ختم میشود. تا قرن پانزدهم، این لوله به شکل صاف و مستقیم ساخته میشد، اما پس از آن به شکل خمیده و منحنی درآمد.
روی لوله سه دکمه وجود دارد. با فشردن دکمه اول، طول لوله بیشتر شده و صدای ساز یک پرده بمتر میشود. دکمه دوم صدای ساز را نیم پرده پایین میآورد و با فشار دادن دکمه سوم، صدا حدود یک پرده و نیم بمتر میشود.
تاریخچهی ساز ترومپت
سابقه ترومپت به زمانهای بسیار قدیم، حدود ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد بازمیگردد و در میان سربازان رومی کاربرد داشته است.
ترومپتهای اولیه از چوب نی و شاخ حیوانات ساخته میشدند و در شکار و نبردها از آنها استفاده میکردند. بعدها یونانیان نوع فلزی این ساز را ساختند و سپس در اروپا شخصی به نام دنر نخستین ترومپت فلزی را تولید کرد.
بین سدههای هفتم تا سیزدهم میلادی در چین، ترومپتهایی بلند نواخته میشد که از جمله آنها انواع ساخته شده از استخوان لگن و صدف دریایی بودند.
در مصر باستان نیز نوعی ترومپت مستقیم برای امور نظامی و رژه مرسوم بود که نمونههای مسی و نقرهای آن در آرامگاه فرعون توت انخ آمون یافت شده است. از دوره صفویه به بعد، ترومپت اروپایی در ایران و ترکیه سازی شناخته شده بود.
ترومپتهای قدیمی فاقد کلید یا پیستون بودند. اما در سال ۱۸۱۰ شخصی به نام هلیدی با افزودن کلیدهایی به این ساز، به پیشرفت ترومپت و دیگر سازهای بادی برنجی کمک شایانی کرد.
انواع ترومپت
همانطور که پیشتر اشاره شد، ترومپت سازی است که قابلیت انتقال به گامهای مختلف را دارد و در مدلهای گوناگونی مانند ترومپتِ دو، سیبمل، ر، میبمل، می، لا و سل ساخته میشود. انتخاب هر نوع از این سازها به دامنهی صدایی آن و نیازی که نوازنده دارد بستگی دارد. معیارهای اصلی برای انتخاب یک ترومپت، آسانتر شدن اجرای قطعه و همچنین کیفیت و رنگ صدای مطلوب ساز در هنگام نواختن است.
برخی از نوازندگان سرشناس ترومپت عبارتند از:
مورتایمر
آلن رابین (در سبک ریتماندبلوز)
ترومپت در ایران
در ایران، ساز ترومپت و دیگر سازهای بادی برنجی همچون ترومبون، ساکسیفون و شیپور، نه تنها در ارکسترها و اجراهای گروهی به کار میروند، بلکه در مراسم مذهبی ماه محرم نیز نواخته میشوند.
برخی از نوازندگان برجسته ترومپت در ایران عبارتند از:
منوچهر بیگلری
امید حاجیلی
نصرالله زرینپنجه
محمود قراملکی
مصطفی گرگینزاده
دیدگاهتان را بنویسید