مرتضیخان محجوبی، نوازنده چیرهدست پیانو و آهنگساز بزرگ ایرانی، از پیشگامان شکلدهی به موسیقی ملی ایران به شمار میرود. با وجود آنکه پیانو یک ساز غربی است، او به گونهای مینواخت که حال و هوای کاملاً ایرانی داشت. شنیده شده که مرتضیخان پیانو را به سبک سنتور کوک میکرد و در زمانی بسیار کوتاه این کار را انجام میداد. همچنین، او روش ویژهای برای نوشتن نتهای موسیقی ابداع کرده بود که در آن از خط حامل استفاده نمیشد. اگر دوست دارید بیشتر با زندگی هنری این نوازنده بینظیر آشنا شوید، در ادامه این نوشته در وبلاگ آنبین همراه ما باشید.
مقاله سینتی سایزر ساز تولید کننده صداهای عجیب حاوی اطلاعات جامعی است.
در صورت علاقهمندی، مطلب آشنایی با انواع ساز ساکسیفون را از دست ندهید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً با یانی ،موسیقدان زنده جهان آشنا شوید را بخوانید.
مقاله بهترین سن برای شروع موسیقی حاوی اطلاعات جامعی است.
تولد، کودکی و آغاز مسیر موسیقی
مرتضی محجوبی در سال ۱۲۷۸ در شهر تهران به دنیا آمد. خانوادهاش به موسیقی علاقهی زیادی داشتند. برادر بزرگش، رضا محجوبی، که نوازندهی ویولن و آهنگساز شناختهشدهای بود، در این علاقه بیتأثیر نبود. حتی مادرش هم با نواختن پیانو آشنا بود و از همان کودکی، صدای این ساز در خانهی آنها شنیده میشد. مرتضی به مدت شش سال، همزمان نزد دو استاد آموزش دید: ردیفهای موسیقی ایرانی را از حسین هنگآفرین آموخت و روشهای مخصوص نوازندگی پیانو را از محمود مفخمالممالک فرا گرفت.
برای گسترش دانش خود، مقاله با پدر سمفونی جهان آشنا شوید را مطالعه کنید.
ثمرهی این سالها آموزش و تمرین، این شد که محجوبی در سن ده سالگی به تالار سینمای فاروس راه پیدا کرد. در آنجا، او با پیانو، آواز عارف قزوینی را همراهی کرد؛ موفقیتی چشمگیر برای کودکی در آن سن.
برای مطالعه بیشتر، به آشنایی با مهفوم موسیقی فولکور سری سر بزنید.
فعالیتهای حرفهای مرتضی محجوبی
در سال ۱۳۰۷، مرتضی محجوبی به همراه گروهی از هنرمندان نامی مانند ابوالحسنخان صبا، حسینخان یاحقی، مرتضی نیداود، ارسلان درگای، عبدالحسین شهنازی و آقا رضاخان روانبخش به شهرهای بیروت، حلب و شام سفر کرد. در این سفر، آنها بیش از ۱۰۰ صفحه موسیقی ضبط کردند که برخی از آنها هنوز در دسترس هستند.
در سال ۱۳۱۹، با راهاندازی رادیو، محجوبی از نخستین نوازندگانی بود که به این سازمان پیوست. او تا پایان عمرش در رادیو فعال بود و حتی برای مدتی مسئولیت برنامههای موسیقی رادیو را نیز بر عهده گرفت. در سال ۱۳۳۴، او به برنامه گلها پیوست و بسیاری از تصنیفهایش را با همکاری ارکستر این برنامه اجرا کرد.
از تصنیفهای ماندگاری که با آهنگسازی مرتضی محجوبی، خوانندگی غلامحسین بنان و ترانهسرایی رهی معیری خلق شدند، میتوان به این آثار اشاره کرد:
کاروان
روز ازل
نوای نی
بیدل ساقی
نت ابداعی مرتضی محجوبی
مرتضی محجوبی روشی جدید برای نوشتن نتهای موسیقی ابداع کرد که شبیه به خط سیاق قدیمی بود. در این روش، نتها از راست به چپ نوشته میشوند، از خطوط حامل استفاده نمیشود و نشانههای مخصوص به خود را دارد. به کوشش پویان آزاده، این روش نتنویسی به عنوان یک میراث فرهنگی معنوی در فهرست ملی ثبت شد.
بهار برخوردار، پژوهشگر موسیقی، روش نتنویسی مرتضی محجوبی را به خط رایج نتنویسی جهانی تبدیل کرد و آن را در کتابی با عنوان «ردیف پیانو استاد مرتضی محجوبی» منتشر نمود. این کتاب ۳۶۶ صفحهای که به دو زبان است، شامل هفت دستگاه و پنج آواز میباشد.
سازمان میراث فرهنگی و گردشگری از بهار برخوردار به دلیل انتشار این کتاب قدردانی کرد؛ زیرا پیش از این، بسیاری از موسیقیدانان نمیتوانستند از دستنوشتهها و آثار ارزشمند استاد محجوبی استفاده کنند، چرا که شیوه نتنویسی ویژه او برای آنان نامفهوم بود.
دیدگاهتان را بنویسید