ساز تمپو در نگاه اول بسیار شبیه به تنبک است و با اسمهای گوناگونی آن را میشناسند. این ساز که به اسپانیایی تمپو یا تندا و به عربی داربوکا نامیده میشود، یک ساز کوبهای و غیر ایرانی به شمار میرود. ریتمهای این ساز بیشتر عربی و ترکی هستند و به همین دلیل جزء سازهای ایرانی محسوب نمیشود. در حقیقت میتوان گفت تمپو شکل تغییریافتهای از ساز تنبک است. در ادامه این نوشته در وبلاگ آنبین، بیشتر با این ساز آشنا خواهید شد.
ساز داربوکا ،تمپو یا تندا
داربوکا نوعی ساز کوبهای است که یک طرف آن با پوست پوشیده شده. شکل بدنهاش مانند یک جام یا گابلت است. این ساز بیشتر در مصر، خاورمیانه، شمال آفریقا، جنوب آسیا و شرق اروپا رواج دارد.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً پیکاپ مگنتیک چیست ؟ را بخوانید.
داربوکا در گروه سازهای کوبهای جامشکل جای میگیرد. در ایران نیز در مناطق غربی و جنوبغربی از آن استفاده میشود.
این ساز شباهت زیادی به تنبک دارد، ولی چند تفاوت مهم بین آنها وجود دارد. برای مثال، بدنه تنبک از چوب ساخته میشود، در حالی که بدنه داربوکا معمولاً از فلز است. همچنین روی تنبک را با پوست میپوشانند، اما روی داربوکا اغلب از جنس پلاستیک یا تلق استفاده میکنند.
نامهای دیگر داربوکا
همانطور که پیش از این اشاره کردیم، این ساز با اسامی گوناگونی در نقاط مختلف شناخته میشود. برخی از رایجترین نامهای آن عبارتند از:
در این مقاله تاریخچه نسل های موسیقی کانتری اطلاعات مفیدی آمده است.
گابلت درام ( Goblet Drum )
چَلیس درام ( Chalise Drum )
تارابوکا ( Tarabuca )
دِبوکا ( Debuca )
دومبِک ( Dumbec )
تبلا ( Tabla )
و نامهای دیگر…
انوع پوست داربوکا
داربوکا پوستهای گوناگونی دارد که هر کدام صدای مخصوص به خود را تولید میکنند. این پوستها هم شامل انواع مصنوعی مثل پوست شفاف، پاور بیت و فیبر رمو میشوند و هم شامل انواع طبیعی مانند پوست ماهی و پوست بز.
پوست شفاف که از جنس پلاستیک است، پرکاربردترین نوع پوست برای داربوکا در بازار به شمار میرود. بسیاری از نوازندگانی که سبکهای عربی یا موسیقی مناسب رقص را مینوازند، این پوست را بیشتر میپسندند.
در میان پوستهای طبیعی، پوست ماهی و پوست بز از همه معمولتر هستند. معمولاً سازندگان داربوکاهای سفالی و سرامیکی از این نوع پوستها استفاده میکنند.
ساز تمپو یا داربوکا.
تاریخچه
پیشینه ساز داربوکا یا همان تمپوی عربی به بیش از ۳۱۰۰ سال پیش میرسد. بر اساس یافتههای تاریخی در منطقههای بابل و سومر، نخستین نشانههای این ساز در آن نواحی دیده شده است. در آن زمان، داربوکا در نیایشگاهها و با ابعاد بزرگتر استفاده میشد و نوازنده آن را به صورت نشسته روی زمین مینواخت.
در معرفی داربوکا میتوان گفت این ساز احتمالاً بازماندهای از طبلهای کهن است. زیرا از دیرباز در آیینها و مراسم مذهبی تمدنهای باستانی، ریتم و ضرباهنگ جایگاهی ویژه داشته است؛ همانطور که امروز نیز در بسیاری از فرهنگهای آسیایی این اهمیت به چشم میخورد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه انواع پیکاپ های اکتیو و پسیو.
توصیه میکنیم حتماً مقاله آشنایی با استاد کیوان ساکت را مطالعه کنید.
این ساز که ریشه در خاورمیانه دارد، امروزه بخشی مهم از موسیقی شاد و رقص در فرهنگهای عربی و ترکی به شمار میرود. آنچه سبک عربی و ترکی را از هم جدا میکند، تفاوت در روش نوازندگی و شیوه ضربهزدن با انگشتان روی این ساز است.
در فرهنگ ایرانی معمولاً از این ساز با نام تمپو یا تمپوی عربی یاد میشود. کاربرد آن بیشتر در موسیقی پاپ و قطعات ریتمیک شنیده میشود.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه ماجرای آهنگ یکشنبه غم انگیز چیست؟.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در چرا هنگ درام گران است؟ پیدا کنید.
تاریخچه استفاده از داربوکا در ایران
در ایران به ساز داربوکا، تمپو یا «تمپوی عربی» میگویند. این ساز بیشتر در موسیقی محلی و فولکلور استفاده میشود. همچنین در موسیقی تلفیقی هم گاهی به کار میرود. اما مهمترین جایگاه آن در موسیقی مناطق جنوب ایران، به ویژه موسیقی بندری، احساس میشود.
اگرچه شکل ظاهری آن خیلی شبیه تنبک است، اما روش نواختن و نوع صدای آن کاملاً فرق دارد. در بنادر و جزیرههای هرمزگان، تمپو همراه با عود، خوانندگی و چند ساز کوبهای دیگر نواخته میشود. در این منطقه هم تمپوهای سفالی و هم تمپوهای فلزی رواج دارند. گروههای موسیقی که از تمپو استفاده میکنند، بیشتر قطعات عربی و گاهی هم موسیقی محلی هرمزگان را اجرا میکنند.
کلمه تمپو احتمالاً یک «نام آوا» است که از دو صدای اصلی این ساز، یعنی «تم» و «پو» گرفته شده (مثل تم و بک در تمبک). همچنین ممکن است همان کلمه تمپو به معنای سرعت باشد که در عمل به معنی ضرب موسیقی به کار میرود. تمپوهایی که در ایران رایج هستند، یا سفالیاند یا فلزی. نوع سفالی آن قدیمیتر است و به خاطر جنسش، صدای بهتری دارد و پختهتر به گوش میرسد.
دیدگاهتان را بنویسید