آرشه بخش بسیار مهمی از سازهای زهی است. در این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر درباره آرشه یا کمانه یاد میگیریم.
آرشه یا کمانه
آرشه که با نام کمانه هم شناخته میشود، ابزاری برای نواختن سازهای زهی است. این وسیله از یک چوب تشکیل شده که در دو سر آن، رشتههایی از موی دم اسب قرار گرفته است. این موها در قسمت نوک آرشه، توسط یک قطعه معمولاً از جنس عاج یا فلز، به بدنه چوبی چسبانده میشوند. در انتهای دیگر آرشه، قطعهای به نام موگیر وجود دارد که از چوب و صدف ساخته شده و وظیفه آن تنظیم میزان کشش موهاست. موگیر به کمک یک پیچ به بدنه اصلی آرشه متصل میشود.
تاریخچه
آرشه یا کمان
تاریخچه دقیق استفاده از آرشه روشن نیست. در یونان باستان، نام یا تصویری از آرشه دیده نمیشود، هرچند سالها در اروپا فکر میکردند که آرشه از یونان آمده است. این برداشت نادرست به دلیل ترجمه اشتباه کلمهای برای مضراب به معنای آرشه بوده است. قدیمیترین تصویر شناخته شده از آرشه در یک کتاب دینی مربوط به قرن یازدهم میلادی در اسپانیا پیدا شده است.
اما قدیمیترین اشاره به آرشه در یک سفرنامه به زبان عربی وجود دارد. در این سفرنامه که برای خلیفه هارونالرشید نوشته شده، از نوازندگان رومی یاد شده که سازی را با کمان مینواختهاند.
پیش از آن نیز خوارزمی در کتاب مفاتیحالعلوم در قرن دهم میلادی نوشته است که در خراسان، ساز رباب را با آرشه مینوازند. این گزارش نشان میدهد که نواختن ساز با آرشه مدتی پیش از این تاریخ نیز رایج بوده است.
برخی آثار باستانی چین هم به کارگیری آرشه را اشاره کردهاند که درستی آنها کاملاً تأیید نشده است. یک نظریه میگوید که کاربرد آرشه از چین شروع شده، سپس به ایران و روم و بیزانس راه یافته و بعد از طریق شمال آفریقا به اسپانیا رسیده است.
نظریه دیگر بیان میکند که استفاده از کمانه در چهار منطقه چین، ایران، بیزانس و اسپانیا به طور جداگانه و در حدود قرنهای نهم و دهم میلادی پدید آمده است. هیچ یک از این دو نظریه تا به امروز به طور کامل اثبات نشدهاند.
همزمان با پیشرفت سازهای آرشهای که به صورت ایستاده نواخته میشدند، گونهای از ساز فیدل در سده دوازدهم میلادی وارد موسیقی مذهبی شد که به صورت افقی و روی سینه نوازنده قرار میگرفت (مانند نحوه ویولن نواختن کولیها).
دیدگاهتان را بنویسید