این ضربالمثل زمانی به کار میرود که یک مقام بالادست یا شخص صاحباختیار، با بزرگواری خطای کسی را میبخشد، اما فرد زیردست یا میانی، سختگیری کرده و گذشت نمیکند.
معنی آن این است: “شاه (پادشاه) میبخشد، اما شیخ علی خان نمیبخشد.”
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه ضرب المثل با ایموجی ها همراه جواب + حدس کلمه.
مقاله معنی ضرب المثل ” چیزی بارش نیست “ حاوی اطلاعات جامعی است.
در گذشته، شیخ علی خان منشی و وزیر مالیاتی دربار شاه عباس صفوی بود. او فردی بسیار منظم، دقیق و سختگیر در امور مالیاتی شناخته میشد. داستانهایی وجود دارد که گاهی اوقات شاه عباس به دلیلی بخشش میکرد و قرض یا مالیات کسی را میبخشید، اما شیخ علی خان به عنوان مسئول اجرا و حسابدار دربار، به دلیل تعهد شدیدش به قانون و حسابکشی دقیق، از اجرای این بخشش خودداری میکرد و اصرار داشت که بدهی باید پرداخت شود.
برای مطالعه بیشتر، به معنی ضرب المثل ” سری که درد نمی کنه دستمال نمی بندند “ سری سر بزنید.
به این ترتیب، این مثل نشان میدهد که گاهی اوقات ممکن است رئیس بزرگوار باشد، اما افرادی که در میانه قرار دارند و کارها باید از دست آنان بگذرد، سختگیری میکنند و مانع از بخشش یا لطف مقام بالاتر میشوند. این ضربالمثل معمولاً برای بیان نارضایتی از این گونه افراد و رفتارهایشان استفاده میشود.
مقاله معنی ضرب المثل ” از آن نترس که های و هوی دارد “ حاوی اطلاعات جامعی است.
در این نوشته، میخواهیم با هم معنی و مفهوم یکی از ضربالمثلهای کهن و پرمعنی ایرانی آشنا شویم.
معنی شاه می بخشه شیخ علی خان نمی بخشه چیست؟
۱- یعنی وقتی شخص صاحباختیار و مقام بالاتر، بخششی میکند یا اجازهای میدهد، اما فرد زیردست یا کماهمیتتر، خود را صاحب قدرت میداند و مانع میشود. مثل وقتی ارباب دستور انجام کاری را صادر کند، اما نوکر از انجام آن سر باز بزند.
۲- این ضربالمثل زمانی به کار میرود که کسی بدون داشتن حق و صلاحیت لازم، بخواهد نقش فرد مهمتری را بازی کند و به دیگران دستور دهد یا آنها را از کاری منع کند؛ در حالی که شخص اصلی، آن کار را تأیید کرده است.
مثلاً وقتی مدیر مدرسه به دلیل شرایط خاص یک دانشآموز، به او اجازه میدهد دیرتر به کلاس بیاید، اما گروه انضباط مدرسه که خودشان دانشآموز هستند، اجازهٔ ورود به او نمیدهند. در چنین موقعیتی این ضربالمثل را استفاده میکنند.
برای گسترش دانش خود، مقاله معنی ضرب المثل ” سر و گوش آب دادن “ را مطالعه کنید.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” چشمش آلبالو گیلاس میچینه “ پیدا کنید.
۳- گاهی این ضربالمثل را به این شکل نیز بیان میکنند: شاه بخشید، شاهقلی نبخشید!
ریشه ضرب المثل
شاه سلیمان، که با نام صفی میرزا نیز شناخته میشود، وزیری دانا و کاربلد به نام شیخ علی خان در کنار خود داشت. پادشاه بیشتر وقتش را به تفریح و مهمانی میگذراند و کمتر به مشکلات و نیازهای مردم توجه میکرد. اما وزیرش، شیخ علی خان، برعکس او بود؛ شبها با لباسهای ساده میان مردم میگشت و از حال آنها باخبر میشد.
روزی از روزها، شاه جشن بزرگی ترتیب داد و در آن خوانندگان و نوازندگان بسیاری حاضر بودند. وقتی جشن به پایان رسید، شاه به همه آنها حوالهای داد تا نزد شیخ علی خان بروند و پول یا جواهر بگیرند.
اما شیخ علی خان که میدانست این کار به اقتصاد کشور و خزانه دولت آسیب میزند، از پرداخت پول خودداری کرد و بهانههای مختلفی آورد. مهمانان و هنرمندان که از این کار وزیر ناراحت شده بودند، با تعجب گفتند: “شاه میبخشد، شیخ علی خان نمیبخشد!”
یعنی کسی که در رأس قدرت است، به راحتی میبخشد و میگذرد، اما فردی که زیردست اوست، سختگیری میکند.
دیدگاهتان را بنویسید